Mbyjajerety Kuarahy rehegua

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Peteĩ ta'ãnga Mbyjajerety Kuarahy rehegua.

Mbyjajerety Kuarahy rehegua (Karaiñe'ẽ:Sistema Solar) ha'e peteĩ mbyjajerety Mborevi Rape Arapyvore rehegua, Mbyjajerety Kuarahy rehegua oĩ Yvy, Kuarahy, Jasy ha opa mbyjajere ojeréva ko mbyja Kuarahy, oĩ avei heta mbyja'e (jasy,fobos,deimos) ha heta Michĩ Mbyjajere (Seres - Haumea).[1][2]Mbyjajerety Kuarahy rehegua oguereko peteĩ mbyja ñónte, herava Kuarahy, ha oguereko 8 mbyjajerekuéra (Mekurio, Venus, Yvy, Márte, Júpiter, Saturno, Urano ha Netuno). Ymave oikeva'ekue ko atýpe Plutõ, ha ága katu ojehechakuaa ndaha'eiha petei yvagakundahára. Plutõ ha'e peteĩ michĩ mbyjajere, Ceres (Seres), Makemake, Haumea, ha Eris ha'e avei michĩ mbyjajerekuéra.[3]

Mbyjajerety Kuarahy rehegua oguereko avei heta tenda oĩva ambue yvágarete ojeréva Kuarahy, oĩ pe Mbyjaveve Ku'asã, Márte ha Húpiter mbytépe. Ha oĩ avei Kuiper Ku'asã, Netunomboypýri, ko'ã mokõi yvága ku'asã oguereko heta yvágarete, mbyjajere michĩ, Mbyjausuveve ha mbyjaveve.

Tembikuaa'aty rechaukaha

Yvágarete Mbyjajerety Kuarahy rehegua-pe (jehaijey)

Kuarahy.
Yvy.
Peteĩ Yga Arapygua Mbyjaveve Ku'asãpe.

Kuarahy, Mbyjajerekuéra ha Jasykuéra (jehaijey)

  • Kuarahy: Mbyja mimbi guasu, ijerére ojeréva yvy ha opa mbyja ha ohesapéva yvy ára ha ára, omoingovéva mymba, yvypóra, naña, yvyra ha oĩva guive yvy ári.[4]
  • Mekurio: Ha'e peteĩha mbyjajere pýpeve kuarahygua ha michĩve mbyjajere Mbyjajerety Kuarahy reheguape. Mekurio ndoguereko jasy ha oĩ heta pýpe kuarahygua.
  • Venus (Mbyja Ko'ẽ): Ha'e mokõi mbyjajere pýpeve kuarahygua. Venus ndoguereko jasy ha ndoguereko tekove, y, ha ambue mba'e ñeikotevẽva kove hag̃ua.
  • Yvy: Ha'e peteï Yvaga Tete ojeréva Kuarahy rehe petei Arype. Ha'e ñande Arapy guasu, opava jaikohápe.
    • Jasy: ko yvágarete ojeréva ñande planeta Yvy rehe. Ndaikatui jaikove jasype ndaipóri haguére y ha yvytu upépe.
  • Márte: Hína yvágarete opyta ñande planeta yvy'ykére. Ko'a yvágarete oguereko mokõi jasy ijerére hérava Fobos ha Deimos. Herava avei jasytata guasu.
    • Fobos: ko yvágarete ojeréva planeta Márte rehe. Ndaikatui jaikove Fobospe ndaipóri haguére y ha yvytu upépe.
    • Deimos: ko yvágarete ojeréva planeta Márte rehe. Ndaikatui jaikove Deimospe ndaipóri haguére y ha yvytu upépe.
  • Júpiter ha ijasykuéra: Ha'e poha mbyjajere pýpeva Kuarahygua. Oguereko 63 jasy ha heta mba'etĩ. Ha'e tuichave mbyjajere Mbyjajerety Kuarahy rehegua-pe.
  • Saturno ha ijasykuéra: Ha'e poteĩha mbyjajere pýpeva Kuarahygua. Oguereko heta jasy ha heta mba'etĩ. Ha'e mokõiha tuichave mbyjajere Mbyjajerety Kuarahy rehegua-pe. Oguereko heta kuãirũ avei.
  • Urano ha ijasykuéra: Ha'e pokõiha mbyjajere pýpeva Kuarahygua. Oguereko heta jasy ha heta mba'etĩ. Oguereko heta kuãirũ avei.
  • Neptuno ha ijasykuéra: Ha'e pohapyha mbyjajere pýpeva Kuarahygua. Oguereko 13 jasykuéra ha heta mba'etĩ. Oguereko heta kuãirũ avei.

Mbyjajerekuéra Michĩ (jehaijey)

Mbyjajerety Kuarahy rehegua oguereko 5 Mbyjajere michĩnguéra.

  • Seres: Ha'e peteĩ Mbyjajere michĩ, oĩ Mbyjajerety Kuarahy rehegua. Giuseppe Piazzi ojuhuakue Seres pe 1 jasyteĩ, 1801-pe. Seres ndoguereko mbyja'e.
  • Plutõ: Ha'e peteĩ mbyjajere michĩ ojere kuarahy ha oĩ Mbyjajerety Kuarahy rehegua. Plutõ oguereko po mbyja'e: Karonte, Hidra, Nix, P4 ha P5. Clyde William Tombaugh ojuhuakue Plutõ pe 18 jasykõi, 1930-pe.
  • Haumea: Ha'e peteĩ mbyjajere michĩ ojere kuarahy ha oĩ Mbyjajerety Kuarahy rehegua. Oguereko mokõi mbyja'e: Hiʻiaka ha Namaka.
  • Makemake: Ha'e peteĩ mbyjajere michĩ ojere kuarahy ha oĩ Mbyjajerety Kuarahy rehegua. Makemake ndoguereko mbyja'e. Michael E. Brown ojuhuakue Makemake pe 31 jasyapy, 2005-pe.
  • Eris: Ha'e peteĩ mbyjajere michĩ ojere kuarahy ha oĩ Mbyjajerety Kuarahy rehegua. Eris oguereko peteĩ mbyja'e ñónte herava Disnomia. Eris ha'e tuichave mbyjajere michĩ oĩ yvága. Michael Brown, Chad Trujillo, ha David Lincoln Rabinowitz ojuhuakue Eris pe 8 jasyteĩ, 2005-pe.

Ambue Yvágarete (jehaijey)

  • Tataveve: Mbyjajerety Kuarahy rehegua oguereko heta tataveve Oort Arai rehegua.[5]
  • Yvágarete Netunomboypýri: Ha'e opa yvágarete oĩ upépeve Neptunogua. (Oort Arai)
  • Mbyjaveve Ku'asã: Ha'e peteĩ mbyjaveve aty oĩ yvágape.[6]

Mbyjajerekuéra (jehaijey)

Mbyjajere Mba'ehero Ekuator hasaha* Ekuator hasaha (km) Mba'era'ã Radio orbital Ary ojeréva Ára ojeréva Jero'a Mbyja'e Arapytu rekova Ta'anga
Mekurio Mercury symbol.svg 0,39 4878 0,06 0,39 0,24 58,6 7º 0 Tatavevýi ha Tataveve Mercury in color - Prockter07 centered.jpg
Mbyja Ko'ẽ Venus symbol.svg 0,95 12100 0,82 0,72 0,615 243 3,4° 0 96% CO2, 3% nitróheno,0.1% yre. Venus-real.jpg
Yvy Earth symbol.svg 1,00 12756 1,00 1,00 1,00 1,00 0º 1 78% nitróheno, 21% tatarapo, 1% tatapu'ã'ỹ Earth Eastern Hemisphere.jpg
Márte Mars symbol.svg 0,53 6787 0,11 1,52 1,88 1,03 1,9º 2 95% CO2, 1.6% tatapu'ã'ỹ, 3% nitrógeno Mars Valles Marineris.jpeg
Húpiter Jupiter symbol.svg 11,2 142984 318 5,20 11,86 0,414 1,3º 63 90% tatavevýi, 10% tataveve, metano Jupiter.jpg
Satuyno Saturn symbol.svg 9,41 120536 95 9,54 29,46 0,426 2,5º 61 96% tatavevýi, 3% tataveve, 0.5% metano Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg
Urano Uranus's astrological symbol.svg 3,98 51108 14,6 19,19 84,01 0,718 0,8º 27 84% tatavevýi, 14% tataveve, 2% metano Uranus.jpg
Netuno Neptune symbol.svg 3,81 49538 17,2 30,06 164,79 0,6745 1,8º 13 74% tatavevýi, 25% tataveve, 1% metano Neptune.jpg

Mbyjajerekuéra Michĩ (jehaijey)

Mbyjajere michĩ Diámetro medio* Ekuator hasaha (km) Masa* Radio orbital (UA) Periodo orbital (ary) Periodo de rotación (ára) Mbyja'ekuéra Ta'anga
Seres 0,074 952,4 0,00016 2,766 4,599 0,3781 0 Ceres optimized.jpg
Plutõ 0,22 2302 0,0021 39,482 247,92 -6,3872 5 Pluto system 2006 es.jpg
Haumea 0,09 0,0007 43,335 285,4 0,167 2 2003EL61art.jpg
Makemake 0,12 0,0007 45,792 309,9  ? 0 2005FY9art.jpg
Eris 0,19 2398 0,0028 67,668 557  ? 1 2003 UB313 NASA illustration.jpg

Mbyja'ekuéra ha Mbyjajere Kuãirũnguéra (jehaijey)

Mbyja'e, herava avei "jasy", ha'e peteĩ yvágahete guasu ojere peteĩ mbyjamýi, pe mbyja'e ha'e ikatu yvágarete michĩ Mbyjaveve Ku'asã pegua, Fobosicha ha Deimosicha ha ambue mbyja'e Mbyjajere Mba'etĩva pegua, ha yvágarete michĩ Kuiper Ku'asã pegua, Tritõnáicha, Netunopegua, térã ko mbyja'e ojapova ikatu imbyjajere pegua, ñande Jasyaicha, Ñande Yvy pegua. Pe Mbyjajerekuéra Mba'etĩva oguereko yvyku'i ha yrypy'a'i oveve ijére, ko mba'eku'i herava Mbyjajere Ku'asã, Satuyno oguereko heta ku'asã herakua.

Yvagarete michĩve (jehaijey)

Ko yvagarete michĩ herava "Yvagarete michĩve Mbyjajerety Kuarahy pegua" ha'e heta yvagarete oĩ ñande mbyjajeretype: pe mbyjavevekuéra, pe yvágaretekuéra Netunomboypýri, pe mbyjausuvevekuéra ha ambueva michĩva.

Mbyjavevekuéra (jehaijey)

Mbyjaveve ha'e michĩve mbyjajerere, ko yvágarete ha'e yvy'aicha ha oĩ mante Márte ha Húpiter mbytépe, ha oguerekova kuarepoti ha yrypy'a. Ko yvagarenda herava Mbyjaveve Ku'asã. Ko yvagarenda oguereko peteĩ mbyjajere michĩ herava Seres, ko mbyjajere ojoguava peteĩ mbyjaveve, viña, ndoha'eva mbyjaveve. Umi mbyjaveve ojeré ambue mbyjaveve guasuva, ha oĩ avei ambue mbyjaveve ojereva mbyjajere aveiva.

Mbyjausuveverusu (jehaijey)

Mbyjausuveverusu, herava avei Sentauro, ha'e yvágarete mbyjausuveveaicha ojeréva Kuarahy ha oĩ Húpiter ha Netuno mbytépe, ha'eva tuichava mbyjausuvevere. Peteĩha mbyjausuveverusu topapyre herava Kirõ (Quiron), ojogua mbyjaveve ha ojogua mbyjausuveve, ha ko'ãga Kirõ omohendapyrejey ha omohendava mbyjausuvevere.[7]

Mbyjausuveverusu tuichaveva ha'e 10199 Chariklo, oguereko 250 km mbytéhasaha. [8]

Yvágarete Netunomboypýri (jehaijey)

Yvágarete Netunomboypýri ha'e yvágarete yrypy'arekova ha ojere Kuarahy amoveva Netuno ijere, ha ojogua mbyjausuveverusu. Ko mbyjajere michĩ herava Plutõ ha Eris oĩ ko yvágarendape.

Peteĩha yvágarete Netunomboypýri ha'e topapyre ary 1992.

Mandu'a (jehaijey)

  1. ↑ http://faustoreinaga.com/archivos_pdf/6_bien-comun-parte-A.pdf
  2. ↑ http://www.solarviews.com/portug/solarsys.htm
  3. ↑ http://www.solarviews.com/portug/solarsys.htm
  4. ↑ http://www.portalguarani.com/obras_autores_detalles.php?id_obras=13630
  5. ↑ http://www.todoelsistemasolar.com.ar/cometa.htm
  6. ↑ http://www.todoelsistemasolar.com.ar/asteroide.htm
  7. ↑ Patrick Vanouplines (1995). "Chiron biography." Vrije Universitiet Brussel. Nuoroda tikrinta 2006-06-23.
  8. ↑ John Stansberry, Will Grundy, Mike Brown, Dale Cruikshank, John Spencer, David Trilling, Jean-Luc Margot (2007). "Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope." Nuoroda tikrinta 2008-09-21.

Ambue Henda (jehaijey)

v • e
Kuarahy Mbyjajerety
Kuarahy Mekurio Mbyja Ko'ẽ Jasy Yvy Márte Marte mbyja'ekuéra Seres Mbyjaveve Ku'asã Húpiter Húpiter mbyja'ekuéra Húpiter ku'asãnguéra Satuyno Satuyno mbyja'ekuéra Satuyno ku'asãnguéra Urano Urano mbyja'ekuéra Urano ku'asãnguéra Netuno Netuno mbyja'ekuéra Netuno ku'asãnguéra Plutõ Plutõ mbyja'ekuéra Haumea Haumea mbyja'ekuéra Makemake Kuiper Ku'asã Eris Ndinomia Disco disperso Oort AraiSolar System XXX.png
Kuarahy · Mekurio · Mbyja Ko'ẽ · Yvy · Márte · Seres · Húpiter · Satuyno · Urano · Netuno · Plutõ · Haumea · Makemake · Eris
Ambue kuatiarogue: mbyja'e, mbyja, mbyjajere, mbyjajere michĩ, mbyjajerety
Obtenido de «http://gn.wikipedia.org/w/index.php?title=Mbyjajerety_Kuarahy_rehegua&oldid=94491»