Ñorairõ Guasu Mokõiha

Vikipetãmegua
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Ñorairõ Guasu Mokõiha
WW2Montage.PNG

Arange 1 jasyporundy 1939 guive 2 jasyporundy 1945 peve
Tenda Yvy jerekuévo, tuichavéva Európape, Yvate Áfrikape, Paraguasu Py'aguapýpe ha Paraguasu Atlántikope.
Causas

Alemáña ondyry Polóñare

Chína-Hapõ ñorairõ mokõiha[Nota 1]
Ipaha Umi Oñoirũva ipu'aka
Consecuencias
Tetã renda ñemoambue Karaiñe'ẽme
Oñorairõva
Umi Tetã Mbaretete Mbyteguágui

Flag of Germany (1935–1945).svg Alemáña nási
Flag of Italy (1861–1946).svg Tavetã Itália
Flag of Japan (1870–1999).svg
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Hyãsia Vichy pegua
Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Hungyria
Flag of Romania.svg Rrumáña
Flag of Slovakia (1939–1945).svg Elovákia
Flag of Bulgaria.svg Vugária
Flag of Croatia (1941–1945).svg Kyoásia
Flag of the Mengjiang.svg Mengjiang
Flag of Manchukuo.svg Manchukuo
Chetniks Flag.svg Chetniks
Flag of Finland.svg Hĩlándia
Flag of Thailand.svg Tailándia

Flag of Iraq (1924–1959).svg Irake
Oñoirũva

Flag of the United Kingdom.svg Tavetã Joaju
Flag of the Soviet Union.svg Tetã peteĩ reko Soviétiko
Flag of the United States.svg Tetãvore Joapykuéra
Flag of Free France (1940-1944).svg Hyãsia Hekosãsóva
Flag of Poland.svg Polóña
Flag of the Czech Republic.svg Chekía-Elovákia
Flag of Norway.svg Noruéga
Flag of the Netherlands.svg Holanda
Flag of Belgium.svg Véyhika
Flag of Luxembourg.svg Luxemburgo
Flag of Italian Committee of National Liberation.svg Resistencia italiana
Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg Etiopía
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg Gyrésia
Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg Jugolávia
Flag of the Philippines.svg Filipína
Flag of the Republic of China.svg Chína
British Raj Red Ensign.svg Índia Vyretáña pegua
Flag of Canada (1921–1957).svg Kanatã
Flag of Australia.svg Autarália
Flag of New Zealand.svg Selánda Pyahu
Bandera de México (1934-1968).png Méhiko
Flag of Brazil.svg Pindoráma
Flag of South Africa (1928–1994).svg Yvyáfrika
Flag of the Emirate of Transjordan.svg Transjordania

Flag of Mongolia.svg Mongólia
[editar datos en Wikidata]

Ñorairõ Guasu Mokõiha ha'e akue ñorairõ oiko heta tetãme, oñepyrũ va'ekue 1939-pe ha opa 1945-pe. Upe aja oñorairõ haimete opa tetã Yvy jerekuégui, opaite umi tetã mbaretete, oñembyaty mokõi atýre oñembojováiva: Umi Ñorairõ Guasu Mokõiha Oñoirũva ha umi tetã mbaretete mbyteguágui. Kóva ha'e akue ñorairõ tuichavéva opaite yvypóra rembiasakuégui, tetãnguéra ogueraha va'erã ambue tetãme amove 100 sua ñorairõhára ha oiko «ñorairõ guasu» reko, he'iséva umi tetã oñorairõva oipurupaite ñorairõ ñeha'ãme iviru remimono'õ, imboka atykuéra ha hembirekokuaa rembiapo, upéicha noñembojoavyvéima viru remimono'õ tetãyguápe guarã ha ñorairõme guarã. Ko ñorairõ herakuãite avei heta tetãygua omanógui —techapyrãme, Holocausto, ojeity mboka okapúva táva guasu ári, Hirochíma ha Nagasáki ojekapupa mboka guasúre átomo rendyry oipurúva— Ñorairõ Guasu Mokõiha ha'e upe oporojukavéva, ndaipóri ñorairõ ambuéva ijojaha, amo 50 térã 100 tekove omano.[1]

Ñorairõ oñepyrũ ára 1 jasyporundy ary 1939-pe, Alemáña ondyrývo Polóñare, Alemáña nási ojaposégui hetã guasurã oñembohérata Reich Mbohapyha Európa yvýpe, ha upéi ára 3 jasyporundy Tavetã Joaju, Hyãsia ha umi oĩva Tetãnguéra Ñembojoajúpe oñemoĩ Alemáña rehe, ombohovake hese. Ary 1939 paha guive ha 1941 ñepyrũ meve, Alemáña ondyry ha oñemomba'e pya'eite heta tetãre Európa yvyrusúpe. Nási kuéra ha soviétiko kuéra ojapókuri jekupytyha, upéicha URSS oñemomba'e ha oñembojára heta yvy pehẽnguére umi hetã ijykeguávagui, kuarahyreike gotyo. Tavetã Joaju ha Tetãnguéra Ñembojoaju añónte ipokatu ombohovake hag̃ua umi tetã mbaretete mbyteguágui amo Áfrika pehẽngue yvateguápe ha ñorairõ ýpe. Jasypoteĩ 1941 aja, tetã mbaretete mbyteguágui oñepyrũ ondyry URSS rehe, upéicha oñepyrũ ñorairõ yvýre tuichavéva ndaijojáiva ko'ãga peve. Jasypakõi 1941-me, Hapõ pya'e ondyry Tetãvore Joapykuéra rehe, Hyãsia, Vyretáña Guasu ha Tetãnguéra Yvýi retãvorekuéra rehe Ásia-pe ha paraguasu Py'aguapýpe, oñembojára voi yvy tuichavévare, Hapõ niko oñorairõ Chínare 1937 guive[2][3] ha ombotuichave hetã apekue Ñembykuarahyresẽ Ásiape.

Umi tetã mbaretete mbyteguágui noñemotenondevéima Hapõ nosẽ pu'akáigui heta yguasu ñorairõme, tetãnguéra mbaretete mbyteguágui ndaipu'akáigui avei ñorairõ Yvate Áfrika-pe ha Stalingrado ñorairõme. Ary 1943 aja, Alemáña ndaipu'akái Kuarahyresẽ Európa-pe, tetãnguéra oñoirũva ondyry Itália rehe ha Tetãvore Joapykuéra ipu'aka meme heta ñorairõme paraguasu Py'aguapýpe, upéicha tetãnguéra mbaretete mbyteguágui ikangyve ha oñemomichĩ. Ary 1944 aja umi Ñorairõ Guasu Mokõiha Oñoirũva kuarahyreikegua ondyry Hyãsiare, upe aja Tetã peteĩ reko Soviétiko oñemomba'e jey hetãvorére ha upéi ondyry hikuái Alemáña retãre.

Umi tetãnguéra oñoirũva ipu'akaite tetãnguéra mbaretete mbyteguágui rehe ary 1945 aja, upéicha opa ko ñorairõ guasu, upe rire oñemosãso opa umi tapicha Alemáña omoĩ ka'irãme ojuka hag̃ua. Ñorairõ Európa-pe opa URSS ha Polóña oñemomba'e Berlin rehe, upe rire Alemáña oñeme'ẽ ha omomarandu hekópe ndaipu'akaiha, ára 8 jasypo 1945-pe. Tetãvore Joapykuéra ipu'aka avei Hapõ mburuvi aty ñorairõhára rehe ha sapy'aite oñeha'arõ upe tetã ondyrýta voi Hapõ ypa'ũnguéra rehe. Tetãvore Joapykuéra oity rire Hirochíma ha Nagasáki ári tembipu mboka guasu okapúva ha URSS ondyry rire Manchúria rehe, ñorairõ Ásia-pe opa, ára 15 jasypoapy 1945-pe, Hapõ oñeme'ẽvo ha omomarandu hekópe ndaipu'akaiha.

Ñorairõ Guasu Mokõiha niko omoambue mba'éicha tetãnguéra ojejokupyty ha mba'éicha avano'õnguéra oñemohenda. Ipaha rire, ojejapo Tetãnguéra Joaju oipytyvõ hag̃ua tetãnguéra ojeheko porãve, ojejokupyty ha ani hag̃ua oiko ñorairõ guasu ambuéva. Tetãvore Joapykuéra ha URSS oñemoĩ tetã mbaretetéicha oñombohovakéva, upéicha oñepyrũ Ñorairõ Ro'y, hi'arékuri 46 ary. Upe aja, Európa retãnguéra mbaretete ikangyve ha mbeguehápe oñepyrũ hikuái oipe'a ikolónia Ásia-gui ha Áfrika-gui. Oñepyrũ avei tetãnguéra omba'apo jey oñondive, omoporã iviru remimono'õ ha ojejokupyty porãve hag̃ua.

Mokõi oñorairõva[jehaijey | editar código]

Tetãnguéra oñorairõ oñembyaty mokõi atýre: Umi Ñorairõ Guasu Mokõiha Oñoirũva (tetãnguéra oñoirũva) ha umi Tetã mbaretete Mbyteguágui (tetãnguéra mbyteguágui).

Oñepyrũvo ñorairõ, umi Tetã mbaretete Mbyteguágui ha'e akue Alemáña, Itália ha Hapõ. Oiko akue heta jekupytyha ha ñembyaty ombojoaju hag̃ua ã mbohapy tetã, oho oñondive hag̃ua ñorairõme. Upe rire oñembojoaju avei hese Hĩlándia, Elovákia, Rrumáña, Vugária, Hungyria, ha Tailándia. Ñorairõ pukukuévo, oĩ tetã oheja ko atýpe ha oñembojoaju tetãnguéra oñoirũva rehe, Itália techapyrãme.

Umi Tetãnguéra Oñoirũva ha'e akue Tavetã Joaju ha umi Tetãnguéra Ñembojoaju atygua, Hyãsia, Polóña, Jugolávia, Gyrésia, Véyhika ha Chína oñepyrũvo ñorairõ.

Marandu'i[jehaijey | editar código]

  1. Ásia oĩma ñorairõme 1931 guive.

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

  1. Sommerville, Donald (2008). Lorenz Books. ed. The Complete Illustrated History of World War Two: An Authoritative Account of the Deadliest Conflict in Human History with Analysis of Decisive Encounters and Landmark Engagements. p. 5. ISBN 0754818985. 
  2. Barrett, David P; Shyu, Lawrence N (2001). Peter Lang. ed. China in the anti-Japanese War, 1937–1945: politics, culture and society. Volume 1 of Studies in modern Chinese history. New York. p. 6. ISBN 0-8204-4556-8. 
  3. Hotta, 2015.

Joajuha[jehaijey | editar código]