Eho kuatia retepýpe

Apóhtol

Vikipetãmegua
Pyharekaru Paha omboparávaꞌekue Leonardo da Vinci Hesukiríto rehechaukaháicha hiꞌapohtolkuéra ndive.

Hesu rapé​pe, apóhtol (gresiañeꞌẽ Απόστολος ꞌtemimbouꞌ-gui) haꞌe kuimbaꞌe oiporavóvaꞌekue Hesu Nasareygua haꞌe hag̃ua «yvypóra pirakutuhára», heꞌiséva, ombohetave hag̃ua oikoha ha omyasãi hag̃ua imarandu.[1] Oñembotuichave rupi, ñeꞌẽ «apóhtol» oiko ñeꞌẽpy ojeporúva ojekuaa hag̃ua mávapa omosarambi peteĩ mboꞌepy térã jeroviapy rape, ha jepe tapichakuéra omosarambíva temiandu avanoꞌõmegua ha jokuairapepegua.

Apóhtol krihtiáno heꞌiséva

[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]

Tapeho aipo ramo opa tetã rupi ha pe poromboꞌe ha pejapo chupe kuéra che remimboꞌe ramo. Pemongarai chupe kuéra Túva, Taꞌýra ha Espíritu Santo rérape, ha pemboꞌe chupe kuéra ojapopa haguã opa umi mbaꞌe aheja vaekue peẽme. Peikuaáke, che aimetaha pene ndive opa árape ko yvy opaha peve.

(San Matéo, 28:18-20[2])

Ojekumbýramo jepe oparupiete pakõi disípulo Hesu oiporavóvaꞌekue —upéi omoirũva Matíah ha ipahápe Páulo Tarsoygua —haꞌeha umi apóhtol ypygua, ndaipóri peteĩnte ñemoꞌã umi jeroviapy aty krihtiáno apytépe mávapa ikatu oipuru ko título puꞌaka teete ypygua reheve. Heta igrésia, haꞌeháicha Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Últimos Días, Iglesia Nueva Apostólica, ha Iglesia Internacional de Dios Ministerial de Jesucristo, oimoꞌã jerovia rupive apóhtol koꞌãgagua Ñandejára oiporavóva omotenondeha chupekuéra.

Igrésia Katólika Katesíhmo apohtolkuéra rehe heꞌi:[3]

Hesu ombojoaju chupekuéra hembiapo ohupytýva Túvagui: ojapoháicha "Tupã raꞌy ndaikatúi ojapo mbaꞌeve ijehegui" (Juan 5:19,30), hakatu ohupyty opa mbaꞌe Túva omboúvaꞌekuegui, upéicha umi Hesu ombouvaꞌekue ndaikatúi ojapo mbaꞌeve heseꞌỹ chugui ohupyty hikuái tembiapouka ha puꞌaka ojapopa hag̃ua. Upévare Kirito Apóhtolkuéra oikuaa Ñandejára ojapohague chupekuéra ikatupyrýva oiko hag̃uã "Ñeꞌẽ Ñomeꞌẽ Pyahu rembijokuáirõ" (2 Cor 3:6), "Tupã rembiguái"-rõ (2 Cor 6:4 ha 2 Cor 5:20), "Cristo pytyvõhárarõ añónte, roiméva romboꞌe hag̃ua umi mbaꞌe ñemimby Tupã reheguáva" (1 Cor 4:1).
Apohtolkuéra rembiapópe oĩ peteĩ ypy ndaikatúiva oñembohasa: heꞌise, ha'ekuerahague Ñandejára jeikovejey rechahare ojeporavóva ha Igrésia pyendakuéra. Hakatu oĩ avei ambue yvy opytáva oguereko hag̃ua hikuái pe tembiapo. Kirito oñeꞌẽmeꞌẽ chupekuéra opytataha hendive ára paha peve. "Upe tembiapouka tupãguigua, Kirito omeꞌẽva Apohtolkuérape, oikóta ko yvy opaha peve, haꞌekuéra ombohasátava Momaranduporã haguére Igrésiape g̃uarã opa ára opa tekove ypy. Upévare Apóhtolkuéra [...] oñangareko omoĩha rireguakuéra"(Lumen Gentium, 20).

Páulo Tarsoygua javéramo ndojekuaái ohechápa Hesukiríto oñeñeꞌẽnte rupi ohenduhague Hesu ñeꞌẽ ha oho ohechaꞌỹha, hakatu oñekumby Kirito voi oiporavohague chupe. Uperire, ofirma ijehai "Páulo, hetã ambueguakuéra Apóhtol" ha haꞌe imbaꞌeguasuéva hetave Hechos kuatiañeꞌẽme.

Tahaꞌe haꞌéva, apóhtol haꞌévaꞌerã Ñandejára puꞌaka rechahare ojapo rupi techaukaha, mbaꞌe hechapyrã ha jehecharamomby[4] (hasýva monguera, exorcismo, ñemoingovejevy), ha Momaranduporã mombeꞌu.

Haꞌekuéra, tysýicha ojeporavohápe:

  1. Simon, Honah térã Huan raꞌy (Simon bar Jonah térã Šim`ôn bar-Yônâ) (Mt 16:18), Hesu ombohéra jey Pédro (Mr 3:16). Ojekuaa avei Simón bar Jocanán (arameoñeꞌẽ​me) térã Simon Pédro.
  2. Santiágo Tuichave, Sevedéo raꞌy. Ojekuaa avei héra Jacob rupive.[5]
  3. Andreh, Pedro ryvy ha Huã Mbautíhta remimboꞌe ymaguare .
  4. Huan, imitãvéva umi doce apytépe, haꞌe avei Sevedéo raꞌy (ha upévare Santiágo Tuichave ryvy). Hesu ohenói mokõivépe Boanerges, heꞌiséva “arasunu raꞌy”. (Marcos 3:17)
  5. Felípe Betsaida-ygua.
  6. Vartolome, Talemái raꞌy, hérava avei Natanael Kanaygua.
  7. Tomáh, hérava avei Didymo térã Gemelo.
  8. Matéo, publicanus térã ĩpuéhto hepimeꞌẽukahára, oñehenóiva avei Levi.
  9. Santiágo Michĩve, ojekuaáva avei Santiágo Alféo raꞌýramo.
  10. Simon Kananeaygua, Selóte (gerrilléro).
  11. Húdah Tadéo, ojekuaáva avei "Tadéo" térã "Judas de Santiago" ramo añoite. (Juan 14:22)
  12. Húdah Ihkarióte, oñembohérava avei "Húdah, Simon raꞌy" (Juan 6:71; Juan 13:26). Otraisiona rupi Hesú, Judas oñeñapytĩ (Matéo 27:5-icha), térã hoꞌa ñúme peteĩ herida oporojukáva iñakãme (Hechos 1:18), ha upévare ojeporavo Matíah hendaguépe.
    • Matíah, Judas rendaguépe, ojeporavóva poꞌareka rupive Tuguy Yvytýpe. (Hechos 1, 12-26).

Uperire Igrésia Katólika voi oipuru título apóhtol — heꞌise ipyvévape — jerovia ambue omyasãiharakuérape g̃uarã (techapyrã, San Francisco Xavier haꞌe Indiakuéra Apóhtol), hakatu pe título noñemoĩri héra renondépe (ndojeꞌévaꞌerã Apóhtol Francisco Xavier). Ambue techapyrã haꞌe San José de Anchieta (Vrasil Apóhtol), San Junípero Serra (Kalifórnia Apóhtol), ha San Pedro de Betancur (Guatemála Apóhtol), ambue apytépe.

Apóhtol koꞌag̃agua

[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]

Igrésia Katólika

[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]

Igrésia Katólika, mokõive takã latína hakuarahyres~emeguápe, heꞌi oguerekoha teꞌyirysýi apohtólguigua marandekopegua ijovihpo​kuéra rupive. Péicha Ovíhpo Rromaygua niko Pédro riregua, Visánsio (Konhtantinópra) Ovíhpo haꞌe apóhtol San Andreh riregua. Ndaipóri ordenasiõ ovihporamogua ikatúva kandídato noñeordenáirõ ambue ovíhpo oguerekóva teꞌyirysýi apohtólguigua. Ha upéicha ohojey peve apóhtolkuéra rendápe.

  1. ↑ Léon-Dufour, Xavier (1978). «Apóstoles». En Xavier Léon-Dufour. Vocabulario de teología bíblica (10.ª edición). Barcelona: Biblioteca Herder. pp. 97-100. ISBN 978-84-254-0809-0.
  2. ↑ Ñandejara Ñeꞌẽ, Conferencia Espiscopal Paraguaya (CEP) ombokatúva.
  3. ↑ PARS PRIMA: PROFESSIO FIDEI – SECTIO SECUNDA:  FIDEI CHRISTIANAE PROFESSIO – CAPUT TERTIUM: CREDO IN SPIRITUM SANCTUM – ARTICULUS 9 «CREDO SANCTAM ECCLESIAM CATHOLICAM» – Paragraphus 3 ECCLESIA EST UNA, SANCTA, CATHOLICA ET APOSTOLICA –  IV. Ecclesia est apostolica, 859-860.
  4. ↑ 2 Corintoyguakuérape 12:1. https://www.bibliatodo.com/gn/biblia-paralela-rehegua/?l=47&cap=12&v=GPC2006&vv=NNP2015
  5. ↑ Santiago el Mayor.

Joajuha okapeguándi

[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]
Ko marandu ou "https://gn.wikipedia.org/w/index.php?title=Apóhtol&oldid=135779" pegua