Jekopytyjoja Atena pegua

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Jekopytyjoja.jpg
Jekopytyjoja
Mba'e Ojokuáiva

Jekopytyjoja Atena pegua (karaiñe'ẽ: Democracia ateniense) oñepyrũ saro'y poha Kirito mboyve upe táva Gyresia yma pegua (ojekuaáva Táva-Tetã térã "polis") Atena, ombojárava upe táva Atena ha Attika ijyvymi avei. Ojekuaa Atena ha'e peteĩva umíva jekopytyjoja rekópe pegua opa yvy apére, amo táva ambuéva Gyresia pegua oike avei jekopytyjoja rekópe ombojogua hag̃ua Atenape, hákatu ndaipóriha ambuéva ojekuaaporãvéva kuatiáre térã aranduka ymáre Atenagui.

Atenape oñemohenda upe jekopytyjoja tee, he'iséva umi amandaje tavaygua pegua rupive ikatu ojapo teko me'ẽ ha tekorã pyahu opa távape guarã ha ikatu oiporavo mávapa omba'apóta táva mba'ekuéra rupive. Ndoikéiva'ekue jeporavo mba'épe opaite tavaygua: oiporavo hag̃ua hikuái okakuaapa va'erã, kuimba'e niko va'erã, ha umíva ojepapa "amo 30,000 ha 50,000 ha Atenape oikove aja 250,000 gotyo 300,000 tekove kuéra."[1]

Atena jekopytyjoja reko[jehaijey | editar código]

Ko ñe'ẽ gyresiañe'ẽ pegua "tavayguarekuái" ("porokuái tetãygua pegua"), umi ñe'ẽ δῆμος pegua ([dḗmos, ikatu he'ise «umi tetãygua») ha ñe'ẽ κράτος pegua (krátos, ikatu he'ise «tekuái»), ojapo umi Atenagua omohechauka hag̃ua mba'éichapa ku táva porokuái omba'apo, umi tavaygua amandaje oiporavo opa mba'e (tavaygua ndaha'éi akue kuñanguéra, umi tembiguái ha pytagua) ha umi mburuvicha ndoiporavói ambue tavaicha térã ambue tetãicha. Hákatu opa nunga umi Atenagua ha'e va'ekue tembiguái kuéra. Upévare, Gyresia jekopytyjoja ojoguamínte jekopytyjoja ko'ãgagua omotenondéva tekosãso ha yvypóra rekoiterape.

Ojekuaa avei ko ñe'ẽ [dḗmos he'iséva "umíva táva pegua", upévare ko ñe'ẽ ha'eva'ekue peteĩ ñe'ẽpyahu (neologismo) oúva umi mokõi ñe'ẽngue demiurgi ha geomori, karai tembiasakue kuaahára héraha Plutarco he'iakue umíva geomori ha demiurgi, umíva eupátridas ndive, umi mbohapy pehẽngue oñemboja'óva Átika (ha Atena) avano'õ (ha ku avano'õme oikove avei umi meteko, tembiguái ha kuñanguéra). Umíva eupátridas hína karaikuéra; umi demiurgi hína umíva omba'apóva mba'yru ha japepo jejapóre tujúgui; ha umi geomori ha'eva'ekue umíva omba'apóva ñemitỹre. Umi mokõi pehẽngue ombohováiva umíva karaikupera ha upéva oñembojoaju joa ha ojapojoja ku "demos".

Atena jekopytyjoja oiporavo umi tuvicharã oporombuekoviáva po'a rupive ha ojejapo va'ekue heta amandaje guasu oiporavo hag̃ua mba'e ambuéva, amandajépe oĩ opa Atena kuimba'e. Umi karai poravopyre ndoiporavokatuvéima — Atenagua oimo'ã umi karai poravopyre oiporavoramo tetãgua oiporavo rangue omoheñóita peteĩ tetã "en oligarquía" (sa'iverekuáipe). Tavayguarekuái he'ise chupekuéra guarã ojeporavóta joaujúpe. Oĩ va'ekue mbovy mba'e oñangarekóva umi jeporavo, hákatu oĩ avei peteĩ tekorã he'íva ndaikatúiva oñemoañete peteĩ teko me'ẽ pyahu ombohováiva peteĩ teko me'ẽ tuja.

Ehecha avei[jehaijey | editar código]

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

Joaju[jehaijey | editar código]