Tevikuarymi

Tevikuarymi Tebicuary-mí
[[Image:|270px]] '
Tetã	Paraguái
Tetãvore	Paraguari
Avaitakue	4.145 ava
Aperaꞌã	122 km²
ISO	3166-2
Yvatekue	m
Koordinasiõ	25°30′27″S, 57°34′21″W

Tevikuarymi tetãvoreꞌi opytáva Paraguái tetãvore Paraguarípe. Opyta 149 kilómetro rupi táva Paraguaýgui.

Ñaguahe ko távape tape rakãmby Tape Guasu 1 Mariscal Francisco Solano López rehegua rupi.

Tetãvoreꞌi Tevikuarymi opyta ysyry rembeꞌýpe kóicha avei hérava. Opyta tetãvore rembeꞌýpe kuarahyresẽ gotyo.

Haꞌe tetãvoreꞌi mbovyveha tapichakuéra oikovéva ipype ko tetãvorépe.

Virureko

Ko tendárupi oñembaꞌapove kokuépe ha oñeñotỹ hiꞌupyrãkuéra. Tapichakuéra ombaꞌapo mymbakuéra ñeñomáme ha avei kokuépe oñeñotỹhápe hiꞌupyrãkuéra. Oñeñotỹ parral, mandyju ha mandi'o. Upéicha avei oñeñangareko ãva mymbakuéra rehe: vaka, ovecha, kure ha kavaju.

Vakakuéra

Tapekuéra ha oñeñomongetaha

Upe tape guasu 1 Mariscal Francisco Solano López haꞌe tapehũ ojeipuruvéva. Ohasa tetãvore Paraguari mbyte rupi ha tetãvoreꞌi Tevikuarymi rupi ohasa tape yvyreínteva oguahẽva Paraguay peve ha avei ambue tavakuéra ko tetãvoreguápe.

Tapekuéra oĩ yvýgui ijapopyre ha avei ijita raꞌỹiva ombojoajúva tavakuéra oñondive ha avei tava akã ko tetãvorépegua avei.

Oparupiete ko tetãvorépe jajuhu ñeꞌẽmbyry Copaco omoĩva ha avei ñeꞌẽmbyrykuéra jaguerahakuaáva, jajuhu avei ambuekuéra rehegua. Kuatiahaikuéra Paraguaýpegua oguahẽ avei koꞌárupi.

Mbaꞌéicha ñaguahẽ

Ñasẽ Paraguaygui tape guasu 1 Mariscal Francisco Solano López rupi ñaguahẽ meve távaParaguarípe. Ko táva oapyta 66 kilómetro Paraguaýgui, upégui jahave upe tapére jahasa jahávo tavakuéra Karapegua, Acahay ha La Colmena rupi. Koꞌágui jaha peteĩ tape yvyreínteva rupi 18 kilómetro, ñaguahẽ meve Tevikuarymíme.

Tetãvoreꞌi

Intendénte Tevikuarymíme haꞌe karai Justo Pablo Prieto Rivas, ANR Partido Coloradogua, omandáva arykukéra 2006/2010-pe.

Tavayguakuéra

Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos heꞌi ko tetãvoreꞌi mbovyveha tapichakuéra oikoha ko tetãvore Paraguarípe, ha jajuhu ipype 4.145 oikovéva.

Hetave ojeiko okaháre ha hetamive jajuhu kuimbaꞌekuéra ombaꞌapóva kokue ha ñúme.

Yvyapekuaa

Tetãvoreꞌi Tebicuarymi tetãvore Paraguari rembeꞌýpe kuarahyresẽ gotyo.

Korapy

Tetãvoreꞌi Tebicuarymi korapy haꞌe koꞌãva:

• Norte gotyo ohupyty tetãvoreꞌi Yvytymi ha upe irundyha tetãvore Guaira.
• Sur gotyo ohupyty irundyha tetãvore Guaira.
• Este gotyo ohupyty irundyha tetãvore Guaira, oipeꞌáva ichupekuéra upe ysyry Tevikuarymi.
• Oeste gotyo opyta tetãvoreꞌi Yvytymi ha avei La Colmena.

Ykuéra rehegua

Ohypýi ko tetãvoreꞌi Tevikuarymi upe ysyry héra kóicha avei. Avei heta ysyryꞌikuéra ohasa koꞌárupi.

Avaitakuaa

Tevikuarymíme jajuhu 4.145 tapicha oikovéva ha 14,9 tevove rupi jajuhu 1 km2-pe. Kuimbaꞌekuéra 2.253 ha kuña 1.893. Jajesarekóvo koꞌã tapichakuéra rehe ko tetãvoreꞌípe jajuhu 90,24% oikovéva okaháre. 90,12% umi ogakuéra apytégui jajuhu okaháre.

Papapy socio-demográficokuéra imbaꞌeguasuvéva

• Tapichakuéra ndohupytýiva gueteri 15 ary, 36,4%
• Mbovýpa imemby kuñakuéra, 3,6 mitã.
• Tapichakuéra ndohai ha nomoñeꞌẽkuaáiva haipyre, 7,1%.
• Tapichakuéra ombaꞌapóva sector primariope, 79,6%.
• Tapichakuéra ombaꞌapóva sector secundariope, 3,9%.
• Tapichakuéra ombaꞌapóva sector terciariope, 15,4%.
• Tapichakuéra ombaꞌapóva kokuépe 79,5%.
• Ogakuéra oguerekóva syryendy, 81,9%.
• Ogakuéra oguerekóva ypotĩ, 6,9%.
• Tapichakuéra oguerekóva Necesidades Básicas Insatisfechas (NBI):
• Tapichakuéra oguerekóva Necesidades Básicas Insatisfechas ñemboꞌekuéra rehegua, 6,0%.
• Tapichakuéra oguerekóva Necesidades Básicas Insatisfechas ñemopotĩrãkuéra rehegua, 32,7%.
• Tapichakuéra oguerekóva Necesidades Básicas Insatisfechas ogakuéra rehegua 52,3%.

Jekuaapyrã Índice de Desarrollo Humano tetãvorekuéra rehegua, Tevikuarymi oguereko koꞌã mbaꞌe:

• Tasa bruta de matriculación combinada del 73,4%.
• Tasa de alfabetización del 88,3%.
• Esperanza de vida al nacer del 66,3 años.
• Valor del índice del Desarrollo Humano 0,702.
• Índice de escolaridad 0,8336.

Ararova

Arapytu rehegua iporã jaikuaami koꞌárupi ohupytyha 22 °C rupi, hakuvérõ ohupyty 28 °C ha roꞌykue 18 °C rupi.

Amakuéra rehegua katu ohupyty 1.400 ha 1.600 milímetro rupi ary jave. Jasy okyveha haꞌe jasypateĩ, ha saꞌiveha oky haꞌe jasypokõi.

Mandu'apy

• Publicaciones del semanario “Tiempos del mundo”
• Geografía del Paraguay.
• Che Retá Paraguay.
• Datos del la DGEEC.
• ABC Color.
• Informe sobre Desarrollo Humano, PNUD.

Joajuha okapeguándi

• Secretaría Nacional de Turismo. Paraguay