Arareñói

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Belen 2006 02.jpg
Arareñói

Ohasávo Tupãsy Ka'akupe ára opavave oñembosako’íma oguero’ayvu hag̃ua pe vy’a tuichavéva, cristiano rekópe, ha’éva Arareñói térã Tupãra'y Arareñói gueromandu’a. Añetehápe, ko yvóra tuichakue javeve, 24 jasypakõi ha’e Pyharemarangatu ha 25 jasypakõi katu Arareñói. Mokõive, peteĩme, ha’e py'amongeta, ñyrõ ha mborayhu ára. Arareñói niko peteĩ pa’u opavave jaguerekóva ñambopyahu hag̃ua ñande rekove; ñamyatyrõ hag̃ua ñande rape ha jaguero’ayvu hag̃ua teko. Upe árape tekotevẽ ñamboyke ñeko’õi ha ñaña. Ndaipóri mba’e iporãvéva upe pyharépe jahechárõ opavavépe oñoañuãvo mbarete porã ha upe jave jahejávo Tupãra’ýpe heñoijey ñandepype.

Oikembaretéma ñande jepokuaápe mymbakeha apo, jagueromandu’a hag̃ua Tupãra’y Arareñói. Oĩ ojapóva 15 jasypakõime; ambue katu ojapo ára 20 ha oĩ avei ojepóva upe Pyharemarangatu árape. Ko jepokuaa niko omoheñoi’ypýkuri Francisco de Asís Marangatu, sa'ary'aty XIII Kirito rireguápe ha upégui herakuãva’ekue oparupiete; ojegueromandu’a hag̃ua, ta’ãngamimi rupive, Hesu arareñói -ojapo 2.000 ary- peteĩ mymbakeha mboriahumíme, amoite Belén-me, ha oĩháme ijerére Maria ha Hose; avei, mymbamimi (vaka, ovecha, chavurro ha kupyju) ha ovechañangarekohára; ha umívape, upe rire, omoirũkuri Tupãra’y jehechakuaápe umi Mbohapy Karai Mba’ekuaa, og̃uahẽva’ekue upépe peteĩ mbyja ñesãmbyhy rupive.

Oñepyrũvo, jasypakõi henyhẽmavoi opaichagua temitýgui: sandia, merõ, avakachi, úva; upéicha avei, hetéva avatiky; ha Paraguáy tuichakue javeve henyhẽ mbokaja poty ryakuã asyetévagui.

Ko’ag̃aite peve ñande rapicha okaraygua osẽ oheka ha oikytĩ ka'avove'i rakãmimi, okakuaáva oparupiete. Ka’avove’i rakãmimi ojegueru ha ojekutujereva’erã, ojejapóvo heseve peteĩ tapỹi’i, ojoguáva upe mymbakeha, Hesu heñoihaguépe; ha ipype oñemohenda vy’apópe umi ta’ãngamimi ojejapóva ñay’ũgui: Hesu, Maria Marangatu, Hose Marangatu, Gabriel Tupãremimbou, pykasu, mbyja, ovachañangarekohára ha umi mymbamimi: vaka, ovecha, chavurro, kupyju; ha upéicha avei, umi ojehecharamovéva ha oñeha’ãrõvéva ha’éva umi Mbohapy Karai Mba'ekuaa. Temikuave’ẽrõ oñemoĩ avei pe mymbakeha jerére: mbokaja poty, sandia, merõ, avakachi, narã, pakova ha ambuéva. Ka’arupytũ jave katu oñemyendyva’erã peteĩ tataindy ojegueromandu’ávo Hesúpe, ha’éva tesape ha tekove.

Pyharemarangatu árape, pehẽnguekuéra ijatypaite ituvakuéra rógape. Umi okarayguáva ha oikóva ambue ñane retã táva rupi térã oikóva ambue tetãme, ojevypaite hógape ikatuhag̃uáicha ohasa oñondivepa Pyharemarangatu ha Arareñói.

Tatakuápe oñembojy umi tembi’u hevéva ha ñanemba’etéva, umíva apytépe: kure, ryguasu, vaka ro’o ha ovecha. Upe tatakuágui osẽ avei hyakuã asýva sópa paraguái ha chipa guasu. Peteĩ japepo guasúpe katu oñembopupu mandi’o. Upéicha avei, ojejapo pe mba’erykue hérava keleriko, oñembojehe’ávo opaichagua yva: manasána, narã, avakachi ha úva. Peteĩ kambuchi renyhẽte kelerikógui oñemoĩ pe mymbakeha ykére ojeitykua hag̃ua -peteĩ kaguápe- opavave oñembojávape ohecha hag̃ua pe mymbakeha.

Ka’arupytũvo, mitã ha mitãrusumimi ojahu ha ipotĩ’asýma, oñemoapesýi ha omoĩ ijao pyahu. Ha’ekuéra oho opavave hogaykereguápe, ohechávo pe mymbakeha. Upépe ogajarakuéra omomaitei, ombohasa ha omboguapy chupekuéra pe mymbakeha renondépe. Ogajarakuéra ogueropojái chupekuéra sópa ha keleriko; ha ohokuetévo hikuái ome’ẽ chupekuéra mba'ehe'ẽmimi. Upe jave katuete umi ouva’ekue ohecha mymbakeha, he’íva’erã “Iporãitépa nde pesebre”.

Upe rire, pyharepytepotávo térã pyharepytete jave, oñepehẽnguéva oguapypaite mesa jerere, oñembo’apéva ao po’ípe, okarupyharévo; omog̃uahẽvo ijapýpe Pyharemarangatu ha omomaiteívo Arareñói, ohenduhápe opaichagua arareñói mba’epu’i ha purahéi. Pyharepyte og̃uahẽvo, mbokapupara pa’ũme, ñeañuã hatãva rupi, ñehetũ ha tesaýpe, opavave oñomomaitei, he’ívo ojupe VY’APAVẼ TUPÃRA’Y ARAREÑÓIRE. Ipahápe, opavave oñemboja mymbakeha renondépe ha oñembo’e omomorãvo Tupãra’y Arareñói.

Enlaces[jehaijey]