Európa

Vikipetãmegua
(Oñembohapejeýva Europa)
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Európa
Europe (orthographic projection).svg
Apekue 10.530.751 km²
Tapichakuéra 739.000.000 ava
Ava apekuére 70 ava/km²
Oikovéva ipype herotee Europeo/a
Tetãnguéra Ehecha jehaípe
Tetã hekosãso'ỹ Ehecha jehaípe
Tetã ndojekuaáva hekopete Ehecha jehaípe
Aravo UTC
UTC+5
Internet TLD .eu
Táva tuichavéva Ehecha ko'ápe
Joaty
Európa Joaju

Európa ha'e peteĩ yvyrusu oĩva upe yvyrusu guasu Eurásia, opytáva umi paralélo 36º ha 70º imbytépe, yvate gotyo yvy pehẽnguére. Ñemohenda porã hag̃ua Yvýpe ha tembiasakue ojehasa ko rendápe ojekuaa Európa ha'ehína añetehápe peteĩ yvyrusu, upe karai yvy'ape jekuaahára hérava Vassili Tatichtchev omohembe'y rire Európa renda, omohechauka hag̃ua Rrúsia retã opytáva mokõi yvyrusúpe, Európa ha Asia.[1] Európa renda hembe'y kuéra ndojekuaaporãi.

Európa renda hembe'y ojekuaavéva ha'e opytáva kuarahyresẽ mbytépe gotyo yvy pehẽngue yvatéva, ojejuhu yvate gotyo paraguasu Árktiko ha ñemby gotyo ojejuhu upe para Yvy mbytépe. Kuarahyreike gotyo ojejuhu paraguasu Atlántiko; kuarahyresẽ gotyo ojejuhu pe yvyrusu Asia, omboja'óva umi yvyty Urales, pe ysyry Ural, pe para Káspio, pe yvytyrysýi Káukaso, pe para Hũ ha umi ypo'i Bósforo ha Dardanelos.[2]

Európa ha'e yvyrusu michĩvéva mokõiha, ijyvy apekue ha'e 11 000 000 km2. Oguereko ipype heta tetãnguéra hekosãsóva, pe guasuvéva ha'e Rrúsia ha pe michĩvéva ha'e Táva Vatikano. Ha umi mokõi tetãnguéra ha'e avei pe oguerekovéva tapicha kuéra ipype (Rrúsia) ha pe oguereko sa'ivéva tapicha ipype (Vatikáno). Európa ha'ehína irundyha yvyrusu orekovéva tapicha kuéra ipype, Asia, Áfrika ha Amérika rire, ogureko 739.000.000 tapicha.[3]

Európape oñepyrũ opaite Yvy kuarahyreike rembiapo tee. Saro'y XVI guive, heta tetã Európa pegua omotenonde, oñembojára rire (Saro'y XVII - XVIII) heta tendápe Áfrika, Amérika, Asia, ha upei Oseaníape. Pe Peteĩha Ñorairõ Guasu ha pe Mokõiha Ñorairõ Guasu omomichĩ Európa ñemotenonde ha ñembojára, ha upei Tetã peteĩ reko Amérikagua ha Tetã peteĩ reko Soviétiko omotenonde. Upe Ñorairõ Ro'y ojapo umi mokõi tetã guasuvéva ha omotenondevéva (EEUU - URSS) omboja'o Európa "mongoraha hatã" rupive(cortina de hierro). Európa ombojoajúvo oñepyrũ pe Európa Ñemoñe'ẽrenda ha pe Európa Joaju kuarahyreike Európape.

Tetãnguéra[jehaijey]

Umi tetã hekosãsóva opytáva Európa, héra tee avañe'ẽme.[4]

Poyvi Héra Apekue
(km2)
Tekovekuéra Tekove apekuére
(por km2)
Tavusu
Flag of Albania.svg Avaña 28 748 2 831 741 98,5 Tirana
Flag of Germany.svg Alemaña 357 021 83 251 851 233,2 Berlín
Flag of Andorra.svg Andorra 468 68 403 146,2 Andorra la Vieja
Flag of Armenia.svg Armenia 29 800 3 229 900 101,0 Ereván
Flag of Austria.svg Austria 83 858 8 169 929 97,4 Viena
Flag of Azerbaijan.svg Aservaijã 86 600 9 165 000 105,8 Bakú
Flag of Belgium.svg Véyhika 30 528 11 007 000 360,6 Bruselas
Flag of Belarus.svg VieloRrúsia 207 560 9 458 000 45,6 Minsk
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Vonia ha Hesegovina 51 129 3 843 126 75,2 Sarajevo
Flag of Bulgaria.svg Vugaria 110 910 7 621 337 68,7 Sofía
Flag of Cyprus.svg Chipre 9251 788 457 85,0 Nicosia
Flag of Croatia.svg Kyoasia 56 542 4 437 460 77,7 Zagreb
Flag of Denmark.svg Ndinamayka 43 094 5 564 219 129,0 Copenhague
Flag of Slovakia.svg Eslovaquia 48 845 5 422 366 111,0 Bratislava
Flag of Slovenia.svg Elovakia 20 273 2 050 189 101,0 Liubliana
Flag of Spain.svg España 504 851 47 059 533 93,2 Madrid
Flag of Estonia.svg Etoña 45 226 1 340 194 29,0 Tallin
Flag of Finland.svg Hĩlandia 336 593 5 157 537 15,3 Helsinki
Flag of France.svg Hyãsia 547 030 63 182 000 115,5 París
Flag of Georgia.svg Georgia 69 700 4 661 473 64,0 Tiflis
Flag of Greece.svg Gyresia 131 957 10 815 187 80,7 Atenas
Flag of Hungary.svg Hungyria 93 030 10 075 034 108,3 Budapest
Flag of Ireland.svg Ilandia 70 280 4 234 925 60,3 Dublín
Flag of Iceland.svg Iylanda 103 000 307 261 2,7 Reikiavik
Flag of Italy.svg Italia 301 230 59 530 464 197,7 Roma
Flag of Kazakhstan.svg Kazajistán 2 724 900 15 217 711 5,6 Astaná
Flag of Latvia.svg Letoña 64 589 2 067 900 34,2 Riga
Flag of Liechtenstein.svg Liechytenteĩ 160 32 842 205,3 Vaduz
Flag of Lithuania.svg Lituania 65 200 2 988 400 45,8 Vilna
Flag of Luxembourg.svg Luxemburgo 2586 448 569 173,5 Luxemburgo
Flag of Macedonia.svg Masendoña 25 713 2 054 800 81,1 Skopie
Flag of Malta.svg Malta 316 397 499 1257,9 La Valeta
Flag of Moldova.svg Moldavia 33 843 4 434 547 131,0 Chisináu
Flag of Monaco.svg Mónaco 1,95 31 987 16 403,6 Mónaco
Flag of Montenegro.svg Montenegro 13 812 616 258 44,6 Podgorica
Flag of Norway.svg Noruega 324 220 5 018 836 15,5 Oslo
Flag of the Netherlands.svg Países Bajos 41 526 16 318 199 393,0 Ámsterdam
Flag of Poland.svg Polonia 312 685 38 625 478 123,5 Varsovia
Flag of Portugal.svg Portugal 91 568 10 409 995 110,1 Lisboa
Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido 244 820 61 100 835 244,2 Londres
Flag of the Czech Republic.svg Chekia 78 866 10 256 760 130,1 Praga
Flag of Romania.svg Rrumaña 238 391 21 698 181 91,0 Bucarest
Flag of Russia.svg Rrúsia 17 075 400 142 200 000 8,3 Mosku
Flag of San Marino.svg San Marino 61 27 730 454,6 San Marino
Flag of Serbia.svg Sevia 88 361 7 120 666 91,9 Belgrado
Flag of Sweden.svg Suesia 449 964 9 090 113 19,7 Estocolmo
Flag of Switzerland (Pantone).svg Suiza 41 290 7 507 000 176,8 Berna
Flag of Turkey.svg Tuykia 783 562 75 627 384 98,0 Ankara
Flag of Ukraine.svg Ukyaña 603 700 48 396 470 80,2 Kiev
Flag of the Vatican City.svg Ciudad del Vaticano 0,44 900 2045,5 Táva Vatikano
Opa 10 180 000 731 000 000 70,0

Oĩva avei umi tetã ha tenda hekosãsóva nunga, umíva tetãnguéra hekosãsóva tee ojekuaavy tekosãso ko'ã tetãgua. Ndaipóri umíva oĩha hekopete ONU-pe:

Poyvi Héra Apekue
(km2)
Tekovekuéra Ava tendáre
(km2)
Tavusu
Flag of Abkhazia.svg Abjasia 8432 216 000 29,0 Sujumi
Flag of Kosovo.svg Kosovo 10 887 1 804 838 220,0 Pristina
Flag of Nagorno-Karabakh.svg República de Nagorno Karabaj 11 458 138 800 12,0 Stepanakert
Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg República Turca del Norte de Chipre 3355 265 100 78,0 Nicosia
Flag of South Ossetia.svg Osetia del Sur 3900 70 000 18,0 Tsjinval
Flag of Transnistria.svg Transnistria 4163 537 000 133,0 Tiráspol

Mandu'apy[jehaijey]

  1. Merke, Federico. «Reflexiones sobre la Seguridad y la Identidad en Europa». Universidad Nacional Tres de Febrero:  pp. 18-19.  [1]
  2. Microsoft® Encarta® Online Encyclopea 2007. «"Europe"». Consultado el 27-12-2007.
  3. «World Population Prospects: The 2006 Revision Population Database». UN – Department of Economic and Social Affairs. Consultado el 10-06-2008.
  4. http://www.google.com/language_tools?hl=gn
Yvyrusu ha tetãnguéra ñande Yvýgui
Europe (orthographic projection).svg
Európa
Africa (orthographic projection).svg
Áfrika
Asia (orthographic projection).svg
Asia
Oceania (orthographic projection).svg
Oseania
North America (orthographic projection).svg
Yvateamérika
Central America and the Caribbean (orthographic projection).svg
Mbyteamérika
South America (orthographic projection).svg
Ñembyamérika
Eurásia
Eurásia
Eurafrásia
Eurafrásia
Americas (orthographic projection).svg
Amérika
Antarctica (orthographic projection).svg
Antártida