Tuminguaave'ỹ

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Peteĩ ta'anga tataveve rumingue'a pegua.

Tuminguaave'ỹ (karaiñe'ẽ: átomo) térã tumingue'a [1]ha'e opa mba'e pehẽngue peteĩcha, imba'epy hekopete kimikuaa rapépe, ha oguerekóva ijapytépe heta vore chu'imimi imba'epy hekopete'ỹmi kimikuaa rapépe. Opaite apỹi kimi rehegua oñemohenda tuminguaave'ỹ ha'ete rupive ha ndakatúiva oñemboja'o.

Ko'ãga ojeikuaa opa tuminguaave'ỹ oguereko imbytépe peteĩ tumingue'ambyte (núcleo atómico karaiñe'ẽme), haimete imba'era'ãmba háicha oĩ ku rendápe, ojere chupe peteĩ pehẽrendyry arai. Ko mba'ekuaarã ojehechauka peteĩháme saro'y XX ñepyrũme, upe saro'y XIX aja yvypóra oimo'ã tuminguaave'ỹ ndakatúiva oñemboja'o, upévare, heta ñe'ẽme oñembohéra chupe átomo, karaiñe'ẽme háicha, oúva a-tómo- gyresiañe'ẽ megua ha péva he'se 'ñemboja'o'ỹ'. Ha upei, yvypóra ojuhu tumingue'ambyte oguereko niko ra'e mokõi vore, umi pehẽjy (protones), oguereko apakuavohýi ombojakuaáva ipype (carga positiva karaiñe'ẽme), ha pehẽte'ỹre, mbytegua hendyrýva. Umi pehẽrendyry (electrones), ijapakuavohýi hendyry kangy, oñembojoaju chupe mbaretekue tendyryñohasa rupive (fuerza electromagnética karaiñe'ẽme).

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

Joaju[jehaijey | editar código]