Inmigración tekove libanesa Paraguáipe

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka

Oguahẽvo inmigrante ojeheróva libanés oúva Paraguai-pe oime kuri tapichakuéra oñemopyendáva ko tetãme, oipyhývo tetãme ijepokuaa ha hekove rembiasa ha ikuaandy. Heta mba’e omotenonde, ohejàvo hetã heñòihague ha’éva Líbano ha ou oñemosarambi Latinoamericano tetã rehe, ikatu agua oheka tekove porãve ha’éva Primera Guerra Mundial ha Segunda Guerra Mundial, ojekuaáva.

Tembiasa Ñepyrũmby[jehaijey]

Libaneses en Paraguay

Tenda orekóva Líbano-pe oiméva Mediterráneo ári he’iséva katuete jeike ohasáva hikuái apañuãime umi tendáre. Oimeva’ekue Siria ndive upe Imperio Otomano ary 1918 peve.

Upèi Peteĩha Guerra Mundial ohasáva umi frances pópe, kóva rehe oipyhy isãsõ 22 jasypa 1943 jave, oikuaaukàvo isãsõha, umi acción Mokõiha Guerra Mundial –pe nome’ẽiva sãsõ iporãva chupekuéra ary 1946 ae.

Pèicha pe intervención Líbano omotenondéva Guerra árabe-israelípe ary 1948, iñepytyvõ umi árabe-israelí ñorãirõ oñemotenondéva pote{i ára (1967 jave) ha oguahẽvo tetãme umi palestino, he’iséva oĩha ñeko’õ pohýi umi Israel oiméva ijykére ra’ẽ ary 1970 jave, ha upéi 1982-pe, osẽva upe ramo peteĩ combate Beirut-pe, mdaipy’aguapýiva os{e meve hikuái Líbano-gui umi guerrillero palestino, ko situación omotenonde libanese-kuéra ñesẽ siglo XIX phávo ha oñepyrũvo siglo XX ohekávo tekovèpe jeiko porãve, heta oñeha’ã hikuái ha pèicha opu’ã hikuái omotenondévo peteĩ sociedad iñambuéva cultura orekóva ha’ekuéragui.

Upéicha inmigración libaneses omotenondéva Paraguay-pe, ikatu ñamohenda mokõi época-pe: ymaite ha ko’ágãguáva. Umi omoñepyrũva iñesẽ ikatu ja’e mokõi mba’e; motivo político, ha económico. Upe motivo político ombohovái tekotevẽ ha osẽvo apañuãigui ojoajúva Imperio Otomano ko’ã región gotyo.

Péicha motivo económico osẽva ñembyasy ha mboriahúgui, upévagui oiko Primera Guerra Mundial. Mokõiha periodo, Segunda Guerra Mundial rire, hetaiterei gente, umi kuimba’e, oipyhýva osẽvo tetãgui ha ñorãirõ guasuete sarambi ojapóva.

Ko’àpe pjeheka peteĩ tenda oiko porãve haguã, omtenonde hikuaài viaje ipukúva ygápe, heta jey nbdoikuaái moõ gotyo oho hikuái ha moõpa oguejýta. Péicha oikundahávo heta mba’e ohasa hikuái, mba’asy, ñembyasy ha techaga’u. Ojeisu’u ha oñemombarete ikatu agua oikove upe ysyry guasu rehe oguatávo hikuái.

Oguahẽvo Paraguáipe[jehaijey]

Grupo de inmigrantes libaneses

Peteĩha destino ha’eva’ekue puerto Buenos Aires, Argentina , ko’ápe oguahẽ oñe’ẽvo español ha oikuaa’ỹre costumbre omotenondéva. Pya’e vatu ojepokuaa hikuái ha oñeha’ã oiko porãve agua kyhyje’ỹme, omopyenda hóga ha ofenda hikuái ha péicha ita’ýra ha itajýra hikuái hesarái ỹre moõguipa ou hikuái.

Oñembosako’i atýpe ha avei comunidad-pe, hembipotàpe ojuhu tenda oiko agua hikuái. Omboguata ijeguata ysyrýre ha tren rupive ha péicha oguahẽ hikuái Paraguáipe ha upéi oñemosarambi jey táva okaháre ha omba’apo neuma guasúre ikatúva omotenonde umi rubro ojeipotavéva.

Péicha oñemopyenda hikuái Asunción-pe hembiapo ha`´eva tavaygua ñe’ã, avei táva guasu Concepción, Puerto Rosario, Villarrica, Itacurubi del Rosario, Encarnación, San Estanislao, Pedro Juan Caballero, Caraguatay ha ambue táva rupi. Péicha ojehe’a hikuái sociedad paraguaya rehe ha ñeha’ãme ha tembiapópe omotenonde umir comercio, omonta fábrica ha omba’apo yvýre ñemitỹ rupive.

Omba’apo ha oñemoarandu oñe’ẽ haguã castellano-pe ha avei guaraní, oñorãirõ guerra del Chaco-pe, oimeva’ekue hikuái civilización ha oipytyvõ omopu’ãvo ko tetã. Ofenda hikuái kuña ha kuimba’e Paraguái membýva rehe, ha omomba’eguasu identidad cultural tetã omokunu’ũva chupekuéra. Ombo’e ipeh{enguèpe tet0Ò jehayhu ha ikuaa ha ijerovia ko tetãme avei ombojoja ha omomba’e, upéicha omopyenda club ha asociación oñangarekóva tradición orekóva rehe.

Péicha contingente omomba’eguasúva inmigrante-kuéra oguahẽ Paraguáipe ary 60 ha oñepyrũ 70.

Terajoapy oñemomba’eguasúva sociedad paraguaya-pe[jehaijey]

Heta apellido árabe oúva Líbano-gui ko’ã àrape ojepytaso sociedad paraguaya péva tendota político térã tuicha mburuvichárõ oiko, péicha oĩ empresario, haihára ha tapicha arte ha mbo’ehára ramo ojekuaa hembiapóre.

Umi terajoapy oñemohenda oje’e porãve haguãnte español-pe, ha heta oreko gueteri oje’ehàichaite. Herakuãvéva ha’e; Aboud, Aid, Armele, Arar, Arroca, Arroce, Rossi, Atat, Ayala, Azar, Barchini, Buzarquis, Canan/Kanan, Nader, Cofure, Curi/Kuri/Juri, Daher, Damus, Diaz, Dibb, Elias, Esgaib/Zgaib, Esquef/Skef, Fadlala, Fadul, Farah, Garcia, Ghobril, Girala, Gosen, Haddad, Haitter/Haidar, Harare, Hueste, Ismael/Ysmail, Kalfat, Mohur, Maluff, Mancía, Mende, Musi, Ouchana, Rahi, Resck/Risk, Rosas, Sabag, Safuan, Sardi, Seifed din, Serrán, Yambay/Yampey, Yanho, Yauhari, Yore, Yunis.

Yvypóra sociedad paraguaya-pe ikatupyrýva[jehaijey]

Referencias[jehaijey]