Yataity del Guaira

Vikipetãmegua
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Yataity del Guaira
Yataity del Guairá
[[Image:|270px]]
'
Tetã Flag of Paraguay.svg Paraguái
Tetãvore Guaira
Távayguakuéra 4757 ava
Ape távagui 111 km²
ISO
Yvatekue 150 m
Koordinasion 25°45′0″S, 56°25′59″W (G)

Yataity del Guaira, ha’e irundy tava’i tetãvore Guaira, Paraguay. Ojejuhu 164 jepyso pukukue Paraguaygui. Ojeike tava Ao po'i jejapohápe tape 8 Blas Garay rupi, upe tape ombojoaju Coronel Oviedo ha Villarrika. Yataity ojeikuaa ha oje’e ha’eha Ao po’i apoha.

Techaukapy[jehaijey | editar código]

Ojeikuaa yataity peteĩ táva michĩha, tavarory. Katu oguereko óga tuicháva ha ijape kapi’íva; hape tuja yvypytãgui. Ojeikuaa tembiapo porã marangatúva ojejapoha ko tendápe ha’éva Ao po’i.

Aomboyvyjeguapy Ao po’i, hembiapo ndaijojahái ojejapóva mandyjúgui oñemomorãmby umi kamisa, sai, aripaka ao, ñemokaha ha ambue.

Heta jeguakahára Yataity del guairagua, oñembosako’i ohechauka hag̃ua hembiapokuéra "ñemupavẽha mba’ejehecha hekopeguaite". Oiko jasypoteĩ ary vy’ajehurã sapy’a, oiko okavusu ojehechuka heta Ao Po’i iporãva.

Pe Ao po’i jehechuka ary ha ary ija heta kuñakarai kyre’ỹ omba’aposéva upe tavapegua ikatúva ohechuka hembiapo aporeko. Ojehechuka mba’eapo opaichagua mbojegua ao apesehã, umi mba’ejehechaharã pererĩ.

2.200 ava rupi omba’apo pe távape aomboyvyjeguapy ao po’i, ao poyvi upéicha avei ojejapo oñembojeguapy typói, kamisa, kasõ, aripaka ao, voko ha ambue mba’e.

Ko árape sa’ive oñemu pe mba’ejehecha ao tee oguejypaite, upévare umi jeguaka apohára ogueraha ohepyme’ẽ ñenupavẽhape. Ha’ekuéra he’i oikuaaha heta Jaikuaa ao po’i jejapoha isarambiha ambue tendápe; ñane retãme katu jaikuaa ndaiporiha ohupytýva jeguaka’apohára Yataityguápe ko’ã mba’eapópe.

Yataitýpe mbojegua ao po’i ha’e mba’apo pu’akave opavavépe pe távape, umi apoñemyakãha oipytyvõ mbarete, ohupyty ombojehe’a teko’yma; jeguakapy umi kamisa upéicha oñembohasa hag̃ua ambue tendápe.

Pe ao po’i ojejapo ñande pope 100% mandyjúgui, heñoijey sa’arajere ohasámava; ojoko mboyve ñemureko’apo Gaspar Rodríguez de Francia.

Umi kuñanguéra omosãkatueteva’erã mandyju omboyvy hag̃ua umi ao ojeipurúva.

Tendarekua[jehaijey | editar código]

Hera he’ise guaraníme: "Ka’aguy oĩha Yata’i ty".

Tembiasakue[jehaijey | editar código]

Yataity Oñepyrũ arapa’ũpe opu’ãjey pe paha tenda Villarika del Espiritu Santo,ojejapo kuatia añetéva rupive 12 jasypoapy 1701. Pe ao po’i ári avei ojeheka vaka ñemongakuaápe, asukápe, ha yvyrápe.

Tavayguára[jehaijey | editar código]

Oñepyrũ 1851 yvy (itajusa’ýva ruvicha) Bartolomé Oviedo rupive.

Yvyapekuaa[jehaijey | editar código]

Yataity del Guaira, ao po’i jejapoha; opyta kuarahy reike rembe’ype irundy tetãvore Guaira, ojeike tape hũre 2 supukukue guive tape 8 D.r. Blas Garay.

Yvy[jehaijey | editar código]

Tava’i Yataity tuichakue 111 supukukue hembe’yrundy joja. Oĩ tavayguakuéra 4.138 yvypóra; ijakuaa pe tava’ipe 37,27 ava úmiva apytépe hetave oñemba’apo tembiapojegua.

Arapýra[jehaijey | editar código]

  • Yvate gotyo opyta irundy (tetãvore)
  • Yvy gotyo ojejuhu ha’eño ysyryguasu, Tevikuarymi.
  • Kuarahyjeike opyta tetãvore Villarrika
  • Kuarahyresẽ opyta tava’i Dr. Brotell ha avei tava’i Mbokajaty Yhaguy.

Yvyra’ãngasyry[jehaijey | editar código]

Tava’i: Yataity ojetopa pe ysyryguasu Tevikuarymi ha ambue ysyry Ysyry Mitay. Ysyry kuñakarai Gervasia.

Tavayguakuéra[jehaijey | editar código]

Ojehechaháicha pe ava jeipapápe sãmbyhy mburuvichaguasu papy’aporeko pe Tavayguakuéra aty guasu oĩ péicha:

  • Táva 0 ha 14 ary 31,1%
  • Táva 15 ha 64 ary 59,1%
  • Táva 65 ary ha ambue ary 9,8%

Pe avajeipapape ojehechakuaa 53,75% tavaygua oiko okaragotyo.

Virujeporukaa[jehaijey | editar código]

Pe ñemba’apo kokue ha mymbareko ha’e ojeikove hag̃ua. Ojeikuaaháicha herekopykuaa pe tava’i 8 sua tapicha ojere pe ao po’i jejapóre, jeguakapy he kopeguaite Paraguayo teko’yma opytáva iñemoñarépe; oñepyrũva’ekue ary XIX.

Tapekuéra ha Momaranduha[jehaijey | editar código]

Yataity ha’e peteĩ tava’i opytáva 164 km Paraguaýgui. Oñeg̃uahẽ tape hũ 2 Mariscal José Felix Estigarribia, Asunción. Coronel Oviedo tape hũ 8 Dr. Blas Garay (Coronel Oviedo- Villarrica). Tape hũmbaite 2 km.

Ambue tapekuéra oñemoĩporãmba avei ojeguatakuaa hag̃ua. Oguereko pumbyry Copaco ha ambue.

Mba’yruguata[jehaijey | editar código]

Oguereko mbayruguata ipyahúva ojeho hag̃ua táva guasúpe ha ambue tendápe; Avei oguereko mba’yruguata ogueraháva upe tava’i jerére.

Oñeg̃uahẽ hag̃ua[jehaijey | editar código]

Oñesẽ Paraguaýgui tape 2 Mariscal José Felíx Estigarribia. Oñeg̃uyahẽ táva Coronel Oviedo ha ojeipyhy tape 8 Dr. Blas Garay og̃uahẽva tetãvore Villarrica-pe tava’i herakuãveva tembiapojegua.

Areteguasu[jehaijey | editar código]

Pe ára pokõi jasypoteĩ ojeguerohory oñemomba’e guasu tupãsy Virgen del Rosario ára.

***[jehaijey | editar código]

  • Ohai: Isabel González