Ka'aguasu

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Tetãvore Paraguái: ka'agyasú.

Ka'aguasu ha'e tetãvore Paraguái retãmegua, oĩva arasẽ ha kuarahy resẽ gotyo. Itavaguasuhína Coronel Oviedo.

Ko tetãvorépe oiko 448.983 ava (2002 ary).

Táva Nueva Londres-pe jaikévo

Táva[jehaijey | editar código]

  1. Ka'aguasu
  2. Karajao
  3. Coronel Oviedo
  4. Doctor Cecilio Báez
  5. Doctor J. Eulogio Estigarribia
  6. Doctor Juan Manuel Frutos
  7. José Domingo Ocampos
  8. La Pastora
  9. Mariscal Francisco Solano López
  10. Nueva Londres
  11. Raúl Arsenio Oviedo
  12. Repatriación
  13. R. I. Tres Corrales
  14. San Joaquín
  15. San José de los Arroyos
  16. Santa Rosa del Mbutuy
  17. Simón Bolívar
  18. Tres de Febrero
  19. Vaquería
  20. Yuty

Hekoasa[jehaijey | editar código]

Ko’ág̃a oĩha Ka’aguasúpe sa’ary XVI ha XVII aja oike mbaretépe umi bandeirante ha avei ypykuéra guaikuru, upéva heta ary opyta nandi ojeiko’ỹme pype.

Sa’ary XVIII oñepyrũ oiko ñepyrũ pype paraguajokuéra, 1712-me oñefunda Villa de San Isidro Labrador de Curuguaty, péva ojapo Gregorio Bazán de Pedraza, upe rire oñefunda 1715-pe Yvytymi, 1746-me San Joaquín, 1770-pe Karajao.

1906-me ojeguerojera V departamento, Yũ, orekóva hyepýpe Yũ, itavusúramo, Ajos, Karajao, San Joaquín ha Ka’aguasu.

1945-pe oñemohenda pyahu jeývo yvy, oñemohéra Ka’aguasu ha ijyvy ojepyso yvate ha kuarahy resẽ gotyo. 1973-pe oñemohenda paha ijyvy, tuichakue, moõ pevépa ojepyso ha avei distrito-kuéra opytáva hyepýpe.

Tapicha katupyre válle ko departamento, pype heñói haihára Mario Halley Mora ha músico Cayo Sila Godoy.

Peaje de Cnel. Oviedo, a metros de la Entrada a Nueva Londres

Hembe’y[jehaijey | editar código]

Opyta Región Oriental mbytépe kuarahy resẽ gotyomi, paralelo 24º30´ ha 25º50´ mbytépe, latitud sur meridiano 55º00´ ha 56º45 mbytépe latitud oeste.

Hembe’y péicha:

Ararova[jehaijey | editar código]

Ko departamento-pe ndahakuetéi ni naho’ysãitéi ha okymeme. Ára haku aja hakukue ojupi 31 º C peve, ha ára ro’y aja katu oguejy 0º C peve; tenda neporãva kóva oñeñemitỹ hag̃ua.

Itaty ha ijyvy[jehaijey | editar código]

Cordillera de Caaguazú ohasa pe departamento rupi yvate guio yvy gotyo, yvytyrysýi oĩva hyepýpe ko’ãva: San Joaquín, San Joaquín ha Yũme, Tajao Paú ha Karajao; ha Ka’aguasu, Karajao ha Cnel. Oviedo mbytépe. Yvytyrysýi San Joaquín yvatekue ndohasái 200 metro; kuarahy resẽ gotyo ijyvateve ha ohupyty 250 m rupi.

Kuarahy reike gotyo opyta y ha glaciar del Carbonífero, kóva oreko areniscas ha tilitas. Kuarahy resẽ gotyo, yvy avei heta hi’y, oreko lacustre, deltaico ha marino oĩva Pérmico ryepýpe ha yvytyrysýipe oreko areniscas eólicas del Triásico, oĩvehápe yvyku’i orekóva cuarzosa.

Ijyvyape ijyvyku’i ha areko itahũ; avei yvytyrysýi ha ñu vaka oñemongakuaa hag̃ua.

Ko departamento-pe hysýi yvytypa’ũ, ohóva ojuehe yvy yvate ndive. Yvate gotyo hetave yvy karape oñemongakuaahápe vaka; kuarahy resẽ gotyo katu yvy ijyvateve ha ika’aguy parapara ha oreko ka’aty.

Ijyvy ojeporu ñemitỹrã.

Iglesia de Cnel. Oviedo

Y rehegua[jehaijey | editar código]

Ysyry kakuaa ohasáva ko departamento rupi ha’ehína ko’ãvã: Río Paraguay syry, upéichante avei Río Tebicuarymi ysyry ha ysyry Tapirakuãi, Mbutuy, Hondo, Tovatĩry. Río Paranágui ysyry Río Akaray, Mondaymi, Yguasu, Kapi'ivary ha Guyraũngua.

Tekoha ha ka’avo[jehaijey | editar código]

Mbohapy ecorregión oreko hyepýpe Ka’aguasu departamento, Selva Central ko departamento mbytépe; Alto Paraná, kuarahy resẽ gotyo; ha Litoral Central, kuarahy reike gotyo.

Yvyra rehegua tembiapo pe imbaretevéva ko región-pe, ome’ẽva yvyra industria omba’apóva yvyra rehepe ha avei róllo jegueraháva ambue tetãme; ko departamento rehe opoko vaive yvyra jeitypa.

Yvyra opáva ohóvo hína ko’ãva: yvyra paje, nandyta, ygary ha tumera aureli; mymba reko rehe oñeñe’ẽvo, umi opáva ohóvo ko’ãva: tiríka, jaguarete, palo serrucho ha arira´y.

Ekonomia[jehaijey | editar código]

Ka’aguasu omotenonde Paraguáipe mandi’o ñeñotỹ ha oĩ mokõihápe manduyju ñeñotỹme. Tavayguakuéra avei omba’apo mymba ñemongakuaa ha tembiapo kokuépe.

Avei oĩ mokõihápe takuare’ẽ ñeñotỹ ha irundyhápe avati ñeñotỹme.

Industria rehe ñañe’ẽramo katu tuichavéva hína umi mandyju oñeha’ỹi’oha, aséite ojejapoha ha yvyra oñembo’iha; upéichante avei ojejapo mueble ijeguakáva.

Ñemu tuicha ko departamento-pe heta tape ohasa rupi ijyvy rupi.

Calle ovetense

Comunicación ha jejokuái[jehaijey | editar código]

Yvy rupi ojejoaju hag̃ua tuichavéva hína umi rutã hũ II “Mcal. Estigarribia” ha VII “Dr. Gaspar Rodríguez de Francia”, ohasáva pe departamento kuarahy resẽgui kuarahy reike gotyo ha ombojoaju Cnel. Oviedo Paraguay Ciudad del Este ndive.

Ruta hũ VIII “Dr. Blas Garay” ohasa pe departamento yvyate guive yvy gotyo, ha ombojoaju San Estanislao, Ka'asapa ndive, ohasa Cnel. Oviedo rupi ha ombojoaju chupe Villarrika ndive.

Comunicación-rã ojeporuve tapekuéra.

Aviõ michĩva oguejy hag̃ua ojeporu aviõ guejyha. Oreko telefonía 10.300 rasa pumbyrýpe g̃uarã; upéichante avei heta pukoe AM-va: Radio Excélsior, Tajy, Coronel Oviedo, La Voz del Este; FM-pe: Seguritec Ingeniería SA, Horizonte, Centenario, Lo Mita, Mensajero, Radio Clásica, América, Alborada. Avei oĩ canal telivisiõ rehegua.

Bosque para Reforestación en San José de los Arroyos

Tekombo’e[jehaijey | editar código]

Oĩ pype 589 mbo’ehao nivel inicial rehegua; 913 escolar básica rehegua ha 151 educación media oñembo’eha.

Tesãi[jehaijey | editar código]

Departamento tuichakue javeve oĩ 65 tasyo, umíva apytépe oĩ hospital, puesto de salud ha centro de salud.

Referencias[jehaijey | editar código]

Enlaces Externos[jehaijey | editar código]

Coat of arms of Paraguay.svg Tetãvore Paraguái Flag of Paraguay.svg

Alto Paraguái | Alto Parana | Amambái | Paraguay | Boquerón | Ka'aguasu | Ka'asapa | Kanindeju | Central | Concepción | Cordillera | Guaira | Itapúa | Misiones | Ñe'ẽmbuku | Paraguari | Presidente Hayes | San Pedro