Irilánda

Vikipetãmegua
(Oñembohapejeýva Ilánda)
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Irilánda
Tetã oĩva Európa Joajúpe

Flag of Ireland.svg
Poyvi
Coat of arms of Ireland.svg
Ha'erã'i
Tetã Momorãhéi: Amhrán na bhFiann
(Irilandañe'ẽme: «Peteĩ ñorairõhára purahéi»)
Ireland in European Union.svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Dublín
Ñe'ẽnguéra Irilandañe'ẽ ha ingleñe'ẽ
Tetãygua réra Irilandagua
Tekuái reko Tavakuairetã amandajerapépe
 • Tendota Michael D. Higgins
 • Taoiseach Leo Varadkar
Tetã Amandaje Oireachtas
Sãso
 • Jekuaauka
 • Tavakuairetã 1ha
 • Tetã Isãsóva
 • Tavakuairetã 2ha
Tavetã Joaju pegua
24 jasyrundy ary 1916
21 jasyteĩ ary 1919
6 jasypakõi ary 1922
1 jasyrundy ary 1949
Yvy apekue Ñemoĩha 117.º
 • Opaite 70273 [1] km²
 • Y (%) 2,0
Tembe'y 443 km [1]
Y rembe'y 1448 km [1]
Yvyty yvatevéva Carrantuohill
Ava hetakue Ñemoĩha 122.º
 • Estimación 4593100[2] hab. (2013)
 • Typy'ũ (est.) 65,3 hab./km²
PIB (PPA) Ñemoĩha 56.º
 • Opaite (2016) US$ 324.000 sua[3]
 • Per cápita US$ 69.375[3]
PIB (nominal) Ñemoĩha 42.º
 • Opaite (2016) US$ 308.000 millones[3]
 • Per cápita US$ 65.871[3]
IDH (2016) Sin cambios 0,923[4] (8.º) – Iporãite
Viru Euro (€, EUR)
Ára WET (UTC ±0)
 • Arahakúpe WEST (UTC +1)
ISO Jehero 372 / IRL / IE
Tetã renda tee Ñandutíme .ie
Tetã pumbyry papapy +353
Tetã puhoe papapy EIA-EJZ
Tetã aviõ papapy EI
Mba'yrumýi papapy tee IRL
COI Jehero IRL
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Irilánda (Irilandañe'ẽme: Éire; ingleñe'ẽme: Ireland) héra tee niko Tavakuairetã Irilánda (Irilandañe'ẽme: Poblacht na hÉireann; ingleñe'ẽme: Republic of Ireland) oñembojuavy hag̃ua Yvate Irilánda retãgui,[5] ha'e peteĩ tetã hekosãsóva, oĩva Európa Joajúpe ha ojejuhúva upe ypa'ũ héra jojáva ipehẽngue tuichavépe. Itavusu niko táva Dublín, ojejuhúva ko ypa'ũ ipehẽngue kuarahyresẽguápe. Ko tetã oñemohembe'y yvýre tetã Yvate Irilánda rehe añónte, peteĩ umi tetã oĩva Tavetã Joajúpe. Ko ypa'ũ ijerére ojejuhu paraguasu Atlántiko, upéicha ñemby gotyo oĩ para Sélta, ku yrape San Jorge ñemby kuarahyresẽ ngotyo ha para Irilandagua kuarahyresẽ ngotyo. Irilánda hína peteĩ tavakuairetã amandajerapépe orekóva hendota poravopyre omba'apóva Tetã Ruvicháicha.

Tetã Irilánda ko'ãgagua ohupyty isãso tee Tavetã Joajúgui ary 1922-pe, oiko rire ñorairõ tekosãsóre, ku ñorairõ opákuri Irilánda ha Tavetã Joaju ojapo rire kuatia jekupytyha, ha tetã Yvate Irilánda oiporavo opytaséva Tavetã Joaju poguýpe. Irilánda ha'éramo jepe peteĩ tetã hekosãsovýva Mburuvi Vyretáña ipoguýpe, hérava Tetã Sãso Irilánda, ary 1931-pe oñemoañete tekorã rupive ko tetã hekosãsoite ha ary 1937-pe ojapo iléi guasu pyahurã ha oñembohéra Irilánda.

Ary 2011 ha 2013-pe, Irilánda oĩkuri umi tetã orekóva yvypóra ñakãrapu'ã rechaukaha porãvéva apytépe.[6] Upéicha avei, ko tetã oĩ umi tetã hetãyguakuéra imba'ehetaitéva apytépe.[7]

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

  1. 1,0 1,1 1,2 CIA. «Irlanda - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 17 de febrero de 2017.
  2. «Population and Migration Estimates» pág. 1 (30 de junio de 2011). Ojehechákuri árape: 21 de octubre de 2013.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Ireland». Fondo Monetario Internacional. Ojehechákuri árape: 30 de abril de 2017.
  4. «Informe sobre desarrollo humano.». Human Development Report (2016). Ojehechákuri árape: 10 de abril de 2017.
  5. El Artículo 4 de la Constitución Irlandesa.
  6. United Nations (2011). «Table 1». Human Development Index and its components. United Nations Development Programme. Ojehechákuri árape: 10 de agosto de 2013.
  7. «Country Comparison: GDP – per capita (PPP)». World Factbook. Central Intelligence Agency. Ojehechákuri árape: 10 de agosto de 2013.

Joaju[jehaijey | editar código]


Európa

Alemáña | Andorra | Aservaijã | Ayméña | Áuteria | Aváña | Avekásia | Chekía‎ | Chípere | Elovákia | Elovéña | Epáña | Etóña | Georgia | Gyrésia | Hĩlándia‎ | Hungyria | Hyãsia‎ | Irilánda | Itália‎ | Ilándia | Kosovo | Kyoásia | Letóña | Liechytenteĩ‎ | Lituáña | Luxemburgo | Yvate Masendóña | Malta | Mónako‎ | Montenégyro‎ | Moyndávia‎ | Noruéga | Ndinamáka | Polóña‎ | Poytuga‎ | Rrumáña‎ | Rrúsia‎ | San Maríno | Sévia | Suésia | Suísa | Táva Vatikáno | Tavetã Joaju | Tetãnguéra Yvýi | Tuykía | Ukyáña | Véyhika | Vielorrúsia | Vónia ha Hesegovína | Vugária