Hyãsia
| République française Tavakuairetã Frãsia | ||||
|---|---|---|---|---|
| Tetã oĩva Európa Joajúpe | ||||
| ||||
|
Tetã ñe'ẽ akã: «Liberté, égalité, fraternité» (frãsiañe'ẽme:«tekosãso, tekojoja ha joyke'yrayhu») | ||||
|
Tetã Momorãhéi: «La Marseillaise» | ||||
.svg) | ||||
| Tavusu (ha táva tuichavéva) | Pari | |||
| Ñe'ẽnguéra | frãsiañe'ẽ | |||
| • Hablados | Ñe'ẽnguéra Frãsiapegua | |||
| Tetãygua réra | Frãsiagua | |||
| Tekuái reko | Tavakuairetã mburuvichavy rapépe | |||
| • Tendota | Emmanuel Macron | |||
| • Sãmbyhyhára peteĩha | Sébastien Lecornu | |||
| Tetã Amandaje |
Parlamento francés Asamblea Nacional Senado de Francia Congress of the French Parliament | |||
| Ñepyrũ • Frãkokuéra Tavetã • Jekupytyha Verdũ-megua • Ñorairõ Sa Ary • Tembiapoukapy Villers-Cotterêts • Rrevolusiõ Frãsiapegua • Léi guasu 1958 pegua • Tavakuairetã Frãsia Poha |
481-511 843 1337–1453 1539 1789–1799 4 jasypa ary 1958-pe 5 jasypa ary 1958-pe | |||
| Yvy apekue | Ñemoĩha 42.º | |||
| • Opaite | 643801[1] km² | |||
| • Y (%) | 0,26 % | |||
| Tembe'y | 2 889 km | |||
| Y rembe'y | 5 500 km | |||
| Yvyty yvatevéva |
Mont Blanc Barre des Écrins | |||
| Ava hetakue | Ñemoĩha 22.º | |||
| • Hetakue | 66 952 000[2] hab. | |||
| • Typy'ũ | 98,8 hab./km²* | |||
| • Opaite (2012) | US$ 2 254 067 mill.[3] | |||
| • Per cápita | US$ 34 077 | |||
| PIB (nominal) | Ñemoĩha 5.º | |||
| • Opaite (2012) | US$ 2 608 699 mill.[3] | |||
| • Per cápita | US$ 41 141[3] | |||
| IDH (2015) | 0,897[4] (21.º) – Iporãite | |||
| Viru |
Euro (€) Franco | |||
| Ára | UTC +1 | |||
| • Arahakúpe | UTC +2 | |||
| ISO Jehero | 250 / FRA / FR | |||
| Tetã renda tee Ñandutíme |
.fr, .bzh, .re, .wf, .yt, .pm, .paris, .alsace | |||
| COI Jehero | FRA | |||
| Opaite Tetã Yvýgui | ||||
| [editar datos en Wikidata] | ||||
.svg)
Frãsia terã Hyãsia (frãsiañeꞌẽme: France), héra tee Tavakuairetã Frãsia (République française), haꞌe niko peteĩ tetã hekosãsóva, oĩva Európa Joajú, oñesãmbyhýva tavakuairetã mburuvichavy rapépe. Ijyvy apekue, oguerekóva heta ypaꞌũ ha tetãmi opytáva yguasu rembeꞌy ambuéva, oguereko 643 801 km².[1] Ary 2015 jave, Frãsia oguereko kuri ipype 66,3 sua yvypóra oikovéva ipype, 64,2 sua Hyãsia retã Európape ha 2,1 sua umi ypaꞌũme ha tetãmíme opytáva yguasu rembeꞌy ambuéva.[5]
Hyrãsia retã, ijapekue oĩva Európape,[6] opyta ku yvyrusu ikuarahyreiképe, ha ijerére ojejuhu ñemby ngotyo upe para Yvy mbytépe, Mónako (4,4 km) ha Itália (488 km) avei; ñemby kuarahyreike gotyo ojejuhu ku tetã Ehpáña (623 km), Andórra (56,6 km) ha upe Para Kantambriapegua; kuarahyreike gotyo ojejuhu Paraguasu Atrántiko; yvate gotyo, upe ypoꞌi la Mancha rire, Tavetã Joaju, upe Para Yvatepegua ha Vérhika (620 km), ha kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu upe tetã Luysembúrgo (73 km), Alemánia retã (451 km) ha Suísa retã avei (573 km). Ypaꞌũ Frãsiapeguakuéra oĩva Európa yvyrusúpe haꞌe pe ypaꞌũ hérava Kórsega, para Yvy mbytépe kuarahyreike gotyo, ha heta ypaꞌũ atykuéra oĩva Hyãsia rembeꞌy Paraguasu Atlántikope. Yvyrusu Amérikape ojejuhu Guajána Frãsiapegua, niko tetãvore isãsoꞌỹva, iñemby gotyo ojejuhu Tetã Pindoráma (673 km)[7] ha Surinã (510 km), ha ypaꞌũnguéra ha ypaꞌũ aty hetáva Martiníka, Guadalúpe, Sã Mbartolome, Sã Martĩ ha ypaꞌũaty Sã Pédro ha Mikelõ. Upe Paraguasu Índiko oguereko ypaꞌũnguéra Mayotte ha Reunión, oguereko avei umi ypaꞌũ aty Polinésia, Wallis ha Futuna ha Kaledónia Pyahu Paraguasu Pyꞌaguapýpe.
Frãsia niko upe tetã virumombaꞌapohavéva poteĩha ha ijepokuaa ojeikuaaite heta tetãme. Oĩ ko aty G8-pe, Éuro joatýpe Schengen joajúpe avei.
Sa ary-ha XIX jave, Frãsia haꞌe akue peteĩ tetã mbareteite, ojapo heta kolónia ha oñemu heta, ha heta ary jave iñeꞌẽ, frãsiañeꞌẽ haꞌe akue ñeꞌẽ tenondeguavéva ojeipururã tetã ñeporombuekoviáva, ko ñeꞌẽ niko opuꞌãvéva umi rrománika paꞌũme haꞌe hyãsiañeꞌẽ, térã imombyryvéva lasioñeꞌẽmegua. Ko ára jave, hyãsiañeꞌẽ ojeipuruite heta tetãme ha imbaꞌeguasuite.
Yvy ñemohenda
[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]Hyãsia yvy apekue oñemohenda tetãvore, departamento, distrito, cantón, ha municipio (térã komúna) rupive. Upéicha avei oĩ ipoguýpe heta yvy ambuéva, pe tetãvore tuichavéva haꞌe Gujánia Frãsiapegua, ijyvy apekue ohupyty 91 000 km².[8]
| Hyãsia retãvorekuéra 2015 guive |
|---|
|
Manduꞌapykuéra
[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]- 1 2 CIA. «Francia – Geografía – Libro Mundial de Hechos» (en castellano). Ojehechákuri árape: 29 de diciembre de 2016.
- ↑ INSEE (2010). «Bilan démographique 2009» (en francés). Ojehechákuri árape: 14 de febrero de 2010.
- 1 2 3 «France». Fondo Monetario Internacional. Ojehechákuri árape: 4 de octubre de 2013.
- ↑ PNUD (27 de marzo de 2017). hdr.undp.org (ed.): «"Informe sobre Desarrollo Humano 2016"» (en inglés) (html). Ojehechákuri árape: 10 de abril de 2017.
- ↑ «Insee - Population - Bilan démographique 2014 - Des décès moins nombreux». Ojehechákuri árape: 31 de julio de 2015.
- ↑ Hyãsiaygua oje'e l'Hexagone (upe tetã orekóva poteĩ yke) ojoguágui peteĩ poteĩkejojáva.
- ↑ La mayor frontera francesa con sus países vecinos
- ↑ «Un sistema semipresidencialista». Diario El País (2007). Archivado desde el original, el 24 de julio de 2008. Ojehechákuri árape: 19 de abril de 2008.
|
Alemáña | Andorra | Aservaijã | Ayméña | Áuteria | Aváña | Avekásia | Chekía | Chípere | Elovákia | Elovéña | Epáña | Etóña | Georgia | Gyrésia | Hĩlándia | Hungyria | Hyãsia | Irilánda | Itália | Ilándia | Kosovo | Kyoásia | Letóña | Liechytenteĩ | Lituáña | Luxemburgo | Yvate Masendóña | Malta | Mónako | Montenégyro | Moyndávia | Noruéga | Ndinamáka | Polóña | Poytuga | Rrumáña | Rrúsia | San Maríno | Sévia | Suésia | Suísa | Táva Vatikáno | Tavetã Joaju | Tetãnguéra Yvýi | Tuykía | Ukyáña | Véyhika | Vielorrúsia | Vónia ha Hesegovína | Vugária |