Ahyganitã

	Ásia
	Ahyganitã \| Arávia Saudíta \| Ayméña \| Aservaijã \| Chína Tetarã Retã \| Arávia Emiráto Joapykuéra \| Filipína \| Hapõ \| Horytáña‎ \| Índia‎ \| Indonésia‎ \| Irã \| Irake \| Israel‎ \| Jemẽ \| Kambója \| Kasahitã \| Katára‎ \| Kirigitã‎ \| Kuáite‎ \| Kuarahyresẽ Timor \| Láo‎ \| Lívano \| Malásia‎ \| Mayndíva‎ \| Miama \| Mongólia \| Mburunéi‎ \| Nepal \| Ñemby Koréa \| Omána \| Pakitã \| Paletína‎ \| Rrúsia‎ \| Singapúra \| Síria‎ \| Siri Lãka \| Tajikitã \| Tailándia \| Tuykía \| Tuykomenitã \| Uvekitã \| Varéĩ \| Vangyladẽ \| Vienã \| Vutã \| Yvate Koréa

Ahyganitã ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva ijapekue yvytýgui henyhẽmbáva ha yguasu rembe'y'ỹva Ásiape ojejuhúva. Ijerére ojejuhu kuarahyresẽ ha ñemby gotyo Pakitã, kuarahyreike gotyo Irã, yvate gotyo Tuykomenitã, Uvekitã ha Tajikitã, ha yvate kuarahyresẽ ngotyo Chína.^[1] Kavu niko itavusu ha itáva tuichavéva, upépe oiko amo 4.6 sua tapichakuéra. Ko'ãga niko oporokuái Islã Emiráto Ahyganitã megua ko tetãre, oisãmbyhýva talivãnguéra, ho'a rire umi temimoĩmbyre ojehechakuaáva hetã tetãre ha ojeheróva Islã Tavakuairetã Ahyganitã megua, upéicha ojehu 15 jasypoapy 2021-me ho'a rire ko tetã tavusu, Kavu.

Ahyganitã hekosãsóma saro'y XVIII ñepyrũme ha oñesãmbyhy oporokuái peteĩme rupive 1973 peve, upépe oiko ko tetãgui peteĩ tavakuairetã, ha upéi ary 1978 aja oiko ku "Saur ñepu'ã", komunistakuéra opu'ã ombohovái hag̃ua tetã rekuáire, upéicha oñepyrũ "Ahyganitã Tavakuairetã Jekopytyjojáva". Joaty Soviétiko oho oipytyvõ hag̃ua ñesãmbyhy komunísta rehe, upe guive ojehecha Ahyganitã ñorairõ (1978-1992), upépe Joaty Soviétiko ha komunistakuéra oñemoĩ umi ñorairõhára aty Islã ijeroviáva rehe, ko'ãva hese oho oipytyvõrã Tetãvore Joapykuéra, Arávia Saudíta, Pakitã ha tetã ambuéva Yvy vore kuarahyreikegua ha Islã ijeroviáva. Ary 1989-pe umi soviétiko osẽ Ahyganitãgui, hákatu oiko gueteri tetãygua ñorairõ ary 1996 meve.

Ary 2001 aja, Tetãvore Joapykuéra omyakã ha ondyry Ahyganitãre ombohovái hag̃ua ondyrýrõguare 11 jasyporundýpe táva New York-rehe, upéicha Tetãvore Joapykuéra omosẽ umi talivã oisãmbyhy Ahyganitãre ha omoĩ ombuekoviarã chupekuéra ñesãmbyhy pyahu, kóicha oñepyrũ Islã Tavakuairetã Ahyganitã megua ha oñepyrũ jey avei Ahyganitã ñorairõ.

Mandu'apy

↑ Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores, Unión Europea y Cooperación de España (ed.): «Ficha país. Afganistán» (agosto de 2021). Archivado desde el original, el 2021-08-05. Ojehechákuri árape: 7 de agosto de 2021.

Joajuha

Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga Ahyganitã rehegua Commons.

[1] Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores, Unión Europea y Cooperación de España (ed.): «Ficha país. Afganistán» (agosto de 2021). Archivado desde el original, el 2021-08-05. Ojehechákuri árape: 7 de agosto de 2021.

[1]