Eho kuatia retepýpe

Cháde

Vikipetãmegua
Tavakuairetã Cháde
Cháde


Poyvi

Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: Unité, travail, progrès
الاتحاد، العمل، التقدم
Al-aitihad, al-eaml, al-tqadum
(hyãsiañe'ẽme ha áraveñe'ẽme: «Joaju, mba'apo, tenonderã»)
Tetã Momorãhéi: La Tchadienne
Tavusu Jaména
Táva tuichavéva Jaména[1]
Ñe'ẽnguéra Hyãsiañe'ẽ ha áraveñe'ẽ
Tetãygua réra Chádegua, chádeygua
Tekuái reko Tavakuairetã mburuvicharapépe
 • Tendota Vacant
Tetã Amandaje Asamblea Nacional
Sãso
Hyãsia pegua
11 jasypoapy ary 1960-pe
Yvy apekue Ñemoĩha 21.º
 • Opaite 1284000 [2] km²
 • Y (%) 1,9%
Yvyty yvatevéva Emi Koussi
Ava hetakue Ñemoĩha 73.º
 • Hetakue 13670084 (ary 2015)[3] hab.
 • Typy'ũ 8,6 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 123.º
 • Opaite (2017) US$ 29.730 sua[4]
 • Per cápita US$ 2.439[4]
PIB (nominal) Ñemoĩha 130.º
 • Opaite (2017) US$ 9.636 sua[4]
 • Per cápita US$ 790[4]
IDH (2016) Sin cambios 0,396[5] (186.º) – Bajo
Viru Franco CFA de África Central (XAF)
Ára CET (UTC+1)
ISO Jehero 148 / TCD / TD
Tetã renda tee Ñandutíme .td
Tetã pumbyry papapy +235
COI Jehero CHA
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Cháde (Hyãsiañe'ẽme: Tchad; ha en áraveñe'ẽme: تشاد, Tshad), héra tee hína Tavakuairetã Cháde, ha'e peteĩ tetã hekosãsóva yguasu rembe'y'ỹva oĩ Mbyte Áfrikape. Ijerére ojejuhu yvate gotyo Livia retã, kuarahy resẽ ngotyo ojejuhu Sudano retã, upe Tetã Mbyteafrikagua ojejuhu ñemby gotyo, Kamerũ ha Niheria ñemby kuarahy reike goyto ha upe Níher retã kuarahy reike gotyo ojejuhu. Cháde oñemboja'o mbohapy tenda guasúre: Taveỹ guasu Cháde ipehẽngue yvate, imbytépe oĩ ku Sahel Ku'asã Akúva ha iñembýpe oĩ ku Ka'aguy Guasu Sudáno pegua.

Ku ypa Cháde, tetã réra ou ku ypágui, ha'e y renda ituichavéva Cháde retãme ha yno'õ tuichavéva mokõiha Áfrika pegua. Yvyty yvatevéva Cháde pegua ha'e upe yvyty Emi Koussi opytáva Saára-pe.

Jaména ha'e hína itavusu ha itáva tuichavéva avei. Chádepe oiko amo 200 avano'õ ambuéva oiko ku tetãme ymaguareite guive. Áraveñe'ẽ ha hyãsiañe'ẽ oñeñe'ẽ tee Cháde retãme, ha umi jeroviapy tuichavéva ha'e islã ha Hesu rape.

Cháde ruvicha ha hi'aty ojokuai Cháde rehe, oĩramo jepe aty ojokuaikuaáva ambuéva, mba'eve ndojokuáiri. Hetaite ñerairõ ojejuhu Cháde retãme, hetavéva umíva ojokuaiséva mbytépe. Ko'ãga jave, Cháde hína peteĩ umi tetã mboriahuvévagui, haimete opa tapichakuéra oikove ipype omba'apónte ñemitỹme ha mymba rehe. Ary 2009 guive itakyra ha'e mba'epy tenondegua Cháde oñemu umi tetã ambuépe, ohasa mandyju ñemu.

  1. «World Gazerreer: Chad - las ciudades más importantes». World Gazetteer.com (2009). Ojehechákuri árape: 4 de septiembre de 2009. «Estadísticas de las ciudades más grandes en Chad.»
  2. CIA. «Chad - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 5 de enero de 2017.
  3. «PROJECTIONS DEMOGRAPHIQUES 2009-2050 Tome 1 : Niveau national». Inseedtchad.com (2009). Archivado desde el original, el 2015-12-22. Ojehechákuri árape: 8 de julio de 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 FMI (2017). «Report for Selected Countries and Subjects» (en inglés). IMF.org. Ojehechákuri árape: 8 de julio de 2017.
  5. Informe sobre Desarrollo Humano 2016 Consultado el 10 de abril de 2017


Áfrika

Angola | Arhélia | Cháde‎ | Ehíto | Erityréa | Eswatini | Etiopía | Gámbia‎ | Gána | Gavõ‎ | Ginéa | Ginéa Ekuatogua‎ | Ginéa Mbisáu‎ | Jimbúti‎ | Kamerũ | Kávo Véyde‎ | Kéña‎ | Komóra‎ | Lesóto‎ | Livéria‎ | Lívia | Maláui‎ | Mali | Mandagaka | Marfil Rembe'y‎ | Marruéko‎ | Maurísio‎ | Mauritáña‎ | Mosambíke | Mbenĩ‎ | Namívia‎ | Nihéria | Níher‎ | Rruánda‎ | Sámbia | Santo Tome ha Príncipe‎ | Séichele‎ | Senegal | Siérra Leõ‎ | Simbávue | Somália | Sudano | Tavakuairetã Kóngo | Tãsáña | Tetã Jekopytyjoja Kongo | Tetã Mbyteafrikagua | Tógo | Tunísia | Ugánda | Votusuana | Vukína Fáso | Vurundi | Yvyáfrika‎ | Yvy Sundã