Gámbia

Vikipetãmegua
Kundaharãme jeho kundaharã, Jeheka
Gámbia

Flag of The Gambia.svg
Poyvi
Coat of arms of The Gambia.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: Progress, Peace, Prosperity
(ingleñe'ẽme: «Tenonderã, Py'agua, Mba'eheta»)
Tetã Momorãhéi: For The Gambia Our Homeland
(ingleñe'ẽme: «Gámbia rehe, ore retã»)
Gambia (orthographic projection with inset).svg
Tavusu Banjul
Táva tuichavéva Serekunda
Ñe'ẽnguéra Ingleñe'ẽ, áraveñe'ẽ
Tetãygua réra Gámbiagua
Tekuái reko Tavakuairetã mburuvicharapépe
 • Tendota Adama Barrow
 • Tendota mbuekoviáva Fatoumata Tambajang
Tetã Amandaje Asamblea Nacional de Gambia
sãso
 • Tavetã Joaju ipoguýpe
 • Tavakuairetã
 • Tetã Islã rapépe
Tavetã Joaju pegua
18 jasykõi ary 1965
24 jasyrundy ary 1970
11 jasypakõi ary 2015
Yvy apekue Ñemoĩha 157.º
 • Opaite 10 300[1] km²
 • Y (%) 11,5
Tembe'y 749 km[1]
Y rembe'y 80 km[1]
Yvyty yvatevéva Red Rock
Ava hetakue Ñemoĩha 144.º
 • Hetakue 1 825 000 (2 012)[2] hab.
 • Typy'ũ 132 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 156.º
 • Opaite (2016) US$ 3.387 sua[3]
 • Per cápita US$ 1.664[3]
PIB (nominal) Ñemoĩha 163.º
 • Opaite (2016) US$ 886 millones[3]
 • Per cápita US$ 435[3]
IDH (2015) Sin cambios 0,452[4] (173.º) – Ivai
Viru Dalasi (GMD)= 100 butut
Ára CEST (UTC+0)
 • Arahakúpe CEST (UTC+0)
ISO Jehero 270 / GMB / GM
Tetã renda tee Ñandutíme .gm
Tetã pumbyry papapy +220
Tetã puhoe papapy C5A-C5Z
COI Jehero GAM
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Gámbia (ingleñe'ẽme: The Gambia),[5] héra tee hína Tavakuairetã Gámbia [6] [7] [8] [9] ha ymaguare Tavakuairetã Islã rapépe Gámbia,[10][11][12] ha'e peteĩ tetã hekosãsóva Áfrika kuarahyreike pegua. Ijerepáre oĩ ku tetã Senegal, ipehẽnguemi paraguasu Atlántiko rehe noĩri Senegal ykére, osẽhápe ku ysyry Gámbia.

Itavusu ha'e ku táva Banjul, itavusu tuichavéva ha'éramo jepe ku táva Serekunda, paraguasu Atlántiko rembe'ýre. Ku tetã oĩmbaite pe ysyry Gámbia rembe'ýre, ku ysyrýgui ou tetã réra, ha ohasa imbytére osẽ hag̃ua paraguasu Atlántikope. Gámbia ijapekue ha'e amo 10 300 km²[1] ha oguereko amo 1 700 000 tapichakuéra oikovéva ipype.

Gámbia hembiasakue ojogua Áfrika Kuarahyreike retãnguéra rembiasakue, hetaite Gámbia retãygua ojeguerehágui ymaguare omomba'apo hag̃ua tetãnguéra ambuévape, tembiguairamóicha, ha Gámbia ysyry iporãgui ojejapo avei upépe kolónia, umi Poytuga retãygua peteĩháme ha upéi ou Tavetã Joaju avakuéra. Ára 18 jasykõi ary 1965-pe, Gámbia ohupyty isãso Tavetã Joajúgui ha, upe ára 24 jasyrundy ary 1970-pe, oiko tavakuairetã ramo Tetãnguéra Ñembojoajúpe.

Gámbia isãso guive, amo 30 ary jave, karai Dawda Jawara oporokuái Gámbia rehe, peteĩ tekuái ohóva jekopytyjoja ykére ha orekóvante peteĩ aty ojokuaikuaáva, oñemosẽ meve Jawara-pe oiko rire gólpe milíko ary 1994-pe. Gólpe rire, ojupi karai Yahya Jammeh, oporokuái año ha mbaretehápe Gámbia rehe, oiko peve jeporavo mburuvicharã ary 2016-pe ha oñemosẽ chupe, hákatu ha'e nosẽséi, upévare milíko kuéra ha aty ñorairõhára ambuéva omosẽ chupe ary 2017-pe. Upe rire, jasyteĩme 2017-pe, karai Adama Barrow ojupi oisãmbyhy hag̃ua, ipu'akágui jeporavo mburuvicharãme.

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

Joaju[jehaijey | editar código]