Mali

Vikipetãmegua
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Mali

Flag of Mali.svg
Poyvi
Coat of arms of Mali.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: Un peuple, un but, une foi
(Hyãsiañe'ẽme: «Peteĩ tetã, peteĩ hupytyrã, peteĩ jerovia»)
Tetã Momorãhéi: Pour l'Afrique et pour toi, Mali
(Hyãsiañe'ẽme: «Áfrikare ha nde rehe, Mali»)
Mali (orthographic projection).svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Bamako
Ñe'ẽ tee Hyãsiañe'ẽ
Tetãygua réra Malígua, Malígui
Tekuái reko Tavakuairetã mburuvichavy rapépe
Tendota
Sãmbyhyhára peteĩha
Ibrahim Boubacar Keïta
Soumeylou Boubèye Maïga
Tetã Amandaje National Assembly
Sãso Hyãsia pegua
Senegal Ñembojei
20 jasypoteĩ ary 1960

22 jasyporundy ary 1960
Yvy apekue Ñemoĩha 24.º
 • Opaite 1 240 192 [1] km²
 • Y (%) 1,6 %
Tembe'y 7 908 km [1]
Y rembe'y 0 km [1]
Yvyty yvatevéva Hombori Tondo
Ava hetakue Ñemoĩha 65.º
 • Hetakue 17 599 694 (2 015[2]) hab.
 • Typy'ũ 14 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 113.º
 • Opaite (2017) US$ 40.974 sua
 • Per cápita US$ 2.360
IDH (2015) Sin cambios 0,442[3] (175.º) – Ivai
Viru Franco CFA de África Occidental (FCFA, XOF)
Ára UTC + 0
 • Arahakúpe Ndorekói
ISO Jehero 466 / MLI / ML
Tetã renda tee Ñandutíme .ml
Tetã pumbyry papapy +223
Tetã puhoe papapy TZA-TZZ
COI Jehero MLI
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Mali térã Máli, héra teéva hína Tavakuairetã Mali (Hyãsiañe'ẽme, République du Mali), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ha yguasu rembe'y'ỹva Áfrika ipehẽngue kuarahyreiképe. Ha'e hína tetã tuichavéva poapyha opaite Áfrika pegua, ijerére ojejuhu yvate gotyo tetã Arhélia, kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu tetãal este con Níher, kuarahyreike gotyo Mauritáña ha Senegal ha ñemby gotyo Marfil Rembe'y, Gynéa ha Vukína Fáso.

Mali ijyvy apekue ohupyty amo 1 240 192 km²[1] ha ipype oiko haimete 14,5 sua tekovekuéra (ojeipapaháicha ary 2009-pe[2]). Itavusu ha'e táva Bamako.

Ko tetã oñemohenda poapy yvy pehẽngue rupive, ojehecha avei ipehẽnguenguéra yvate pegua hi'arahakuvéva oĩgui Saára imbyteitépe, ha ipehẽnguenguéra ñemby pegua, oikohápe haimete opa Mali retãyguakuéra, umi ysyry guasu tetã Níger ha Senegal ypýpe. Mali ipirapire mba'apo ñemohenda ropyta ha'e katuete ñemitỹ ha pirakutu. Oikóramo jepe ijyvýre mba'epy opaichagua: itaju, uránio ha juky techapyrãme, Mali retãyguakuéra imboriahu ha ko tetã oĩ umi tetã imboriahuvéva opa Yvýgui mbytépe.

Mali ijyvy apekue ko'ãgagua ha'e akue mbohapy mburuvi guasu ymaguare Áfrika Kuarahyreikégua ijyvy apekue, umíva oreko akue ipoguýpe opaite ñemu ohasáva Saára rupi: Mburuvi Gána pegua, Mburuvi Mali pegua (upe mburuvígui ou ko tetã réra ko'ãgagua) ha Mburuvi songái. Amo sa'ary XIX ipahápe, tetã Mali oĩ Hyãsia ipoguýpe, ha oike upe kolónia héra Sudáno Hyãsiagua ipype. Ary 1959 ohupyty isãso tetã Senegal ndive, upéicha oñepyrũ upe Mali Joaty, oñembojeíva peteĩ ary rire.

Oiko rire aty ojokuaikuaáva peteĩnte Mali rekuáire, ojehu golpe de Estado ary 1991-pe ha upéicha ojejapo léi guasu pyahúva ha oñemoĩ ko tetã jekopytyjoja rekópe ha aty ojokuaikuaáva hetáva. Haimete opa Mali retãyguakuéra mbytére imboriahuiterei, orekógui 1,90 dólar térã sa'ive oiko hag̃ua ñavõ ára.[4]

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA. «Malí - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Consultado el 6 de febrero de 2017.
  2. 2,0 2,1 Datosmacro Expansión Consultado el 27 de febrero de 2017.
  3. Informe sobre Desarrollo Humano 2016 Consultado el 1 de julio de 2017
  4. UNDP (2009). «Anexo estadístico» (PDF). Índice de Desarrollo Humano 2009. Consultado el 27 de julio de 2010.

Joaju[jehaijey | editar código]


Áfrika

Angola | Arhélia | Cháde‎ | Ehíto | Erityréa | Etiopía | Gámbia‎ | Gána | Gavõ‎ | Gynéa | Gynéa Ekuatógua‎ | Gynéa Mbisáu‎ | Jimbúti‎ | Kamerũ | Kávo Véyde‎ | Kéña‎ | Komóra‎ | Lesóto‎ | Livéria‎ | Lívia | Maláui‎ | Mali | Mandagaka | Marfil Rembe'y‎ | Marruéko‎ | Maurísio‎ | Mauritáña‎ | Mosambíke | Mbenĩ‎ | Namívia‎ | Nihéria | Níher‎ | Rruánda‎ | Sámbia | Santo Tome ha Príncipe‎ | Séichele‎ | Senegal | Siérra Leõ‎ | Simbambue | Somália | Sudano | Suasilándia‎ | Tavakuairetã Kóngo | Tãsáña | Tetã Jekopytyjoja Kongo | Tetã Mbyteafrikagua | Togo | Tunes | Ugánda | Votusuana | Vukína Fáso | Vurundi | Yvyáfrika‎ | Yvysudano