Livéria

Vikipetãmegua
(Oñembohapejeýva Liberia)
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Livéria

Flag of Liberia.svg
Poyvi
Coat of arms of Liberia.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: The love of liberty brought us here
(Ingleñe'ẽme: 'Mborayhu sãso rehe oregueraha ko'ápe')
Tetã Momorãhéi: All Hail, Liberia, Hail!
(Ingleñe'ẽme: 'Ñamaitei, Livéria, ñamaitei!')
Liberia (orthographic projection).svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Monrovia
Ñe'ẽnguéra Ingleñe'ẽ
Tetãygua réra Livériagua
Tekuái reko Tavakuairetã mburuvicharapépe
 • Tendota George Weah
 • Tendota ombuekoviáva Jewel Taylor
Tetã Amandaje Legislature of Liberia
Moñepyrũ
Sãso
 • Arange
Amérika Kolóniarã Atyvete rehe
Tetãvore Joapykuéra pegua
26 jasypokõi ary 1847
Yvy apekue Ñemoĩha 103.º
 • Opaite 111 369 [1] km²
 • Y (%) 13.514%
Tembe'y 1 667 km [1]
Y rembe'y 579 km [1]
Yvyty yvatevéva Monte Wuteve
Ava hetakue Ñemoĩha 125.º
 • Hetakue 4 503 000 (2 015 est,) hab.
 • Typy'ũ 40,43 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 165.º
 • Opaite (2017) US$ 3.879 sua[2]
 • Per cápita US$ 881[2]
PIB (nominal) Ñemoĩha 166.º
 • Opaite (2017) US$ 2.106 sua [2]
 • Per cápita US$ 478[2]
IDH (2015) Sin cambios 0,427[3] (177.º) – Ivai
Viru Dólar Livéria pegua (L$, LRD)
Ára GMT (UTC + 0)
 • Arahakúpe Ndorekói
ISO Jehero 430 / LBR / LR
Tetã renda tee Ñandutíme .lr
Tetã pumbyry papapy +231
Tetã puhoe papapy 5LA-5MZ, 6ZA-6ZZ, A8A-A8Z, D5A-D5Z, ELA-ELZ
COI Jehero LBR
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Tavakuairetã Livéria, ojeikuaa mante Livéria réraicha, ha'e peteĩ tetã hekosãsóva opytáva Áfrika ipehẽngue kuarahyreiképe ha ijerére ojejuhu Sierra Leona kuarahyreike gotyo, tetã Marfil Rembe'y kuarahyresẽ ngotyo ha tetã Gynéa ojejuhu yvate gotyo. Livéria yvy apekue ohupyty amo 111 369 km² ha[1] ipype oiko amo 4 294 000 tekovekuéra.

Ko tetã itavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype ha'e táva Monrovia. Livéria iñe'ẽ tee ha'e hína ingleñe'ẽ, oñeñe'ẽramo jepe amo 30 ñe'ẽ ambuéva.

Ary 1822-pe Amérika Kolóniarã Atyvete (American Colonization Society) oiporavo Livéria yvy ogueraha hag̃ua umi tembiguái hekosãsómava Amérika pegua. Umi tapicha ojegueraha va'ekue Áfrika pegua oiko tembiguái ramo Tetãvore Joapykuéra-pe mbueguehápe oñepyrũ oho ko kolónia-pe ojeherókuri Livéria.

Livéria rembiasakuépe ojejuhu mokõi jey umi Livéria retãygua oñorairõ asy, upe Ñorairõ Peteĩha Livéria pegua ary 1989 ha 1996 mbytépe ha upe Ñorairõ Mokõiha Livéria pegua ary 1999 ha 2003 mbytépe, hetaite Livéria retãygua ova ha ohejapa imba'ekuéra osẽ hag̃ua ñorairõgui, upéicha avei ko tetã imba'eheta oñemomichĩ. Jekupytyha py'aguapyrã ojejapókuri ary 2003-pe ha upéicha ojeiporavókuri tendota pyahu ary 2005-pe, kuñakarai Ellen Johnson Sirleaf. Livéria pya'e oñembopyahu ha oñemoporãve, hákatu amo 85% opaite umi Livéria retãygua pegua oiko tekotevẽme. Livéria retãme oiko avei pe mba'asy isarambíva évola 2014 pegua upe tetã Sierra Leona ha Gynéa ndive, amove 4500 tapichakuéra omano ã mbohapy retãme.[4]

Mandu'apy[jehaijey | editar código]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA. «Liberia - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Consultado el 14 de febrero de 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Report for Selected Countries and Subjects IMF
  3. Informe sobre Desarrollo Humano 2016 Consultado el 1 de julio de 2017
  4. OMS (17 de octubre de 2014). «Situation report update - 17 October 2014» (en inglés). Situation reports: Ebola response roadmap. Consultado el 18 de octubre de 2014.

Joaju[jehaijey | editar código]