Ñe'ẽriregua Guaraníme

Vikipetãmegua
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

ÑE'ẼRIREGUA GUARANÍME (LA POSPOSICIÓN EN GUARANI)

ÑE'ẼRIREGUA

  1. He’iséva (concepto)
  2. Ñe’ẽriregua mohenda (clasificación)

HE’ISÉVA[jehaijey | editar código]

Ñe’ẽriregua niko ñe’ẽ oñemohendáva ambue ñe’ẽ rire, ombojoapy -peteĩme- mokõi ñe’ẽ, ỹramo noimbái térã nahesakãi upe ja’eséva. Ojepuru oñanduka hagua heta mba’e, péicha: ára

Ñe’ẽriregua jaipurukuaa opaichagua ñe’ẽ ndive ha omohesakã mba’éicha, araka’e, mamo, mba’ére ojehu ñe’ẽ ijykeregua omoandúva.

1. Tero tero ndive

  • Kesu Ka’akupegua
  • tero tero

2. Ñe’ẽtéva ñe’ẽtéva ndive

  • Oho okarúvo
  • ñe’ẽtéva ñe’ẽtéva

3. Teroja tero ndive

  • Che akãme
  • teroja tero

4. Ñe’ẽtéva tero ndive

  • Ohenói Perúpe
  • Ñe’ẽtéva tero

5. Ñe’ẽndýi ñe’ẽtéva ndive Iñambuepaite ñande rekove Chákepe jaiko ko’ága ñe’ẽndýi ñe’ẽtéva

ÑE’ẼRIREGUA ÑEMOHENDA[jehaijey | editar código]

  • 2.1. Ñe'ẽriregua Iñe'ẽpehẽteĩva (Posposiciones Monosilábicas)
  • 2.2. Ñe`ẽriregua Iñe'ẽpehẽ'etáva (Posposiciones Polisilábicas)

Ko ñemohenda ojejapo iñe’ẽpehẽ retakua rupive.

2.1. ÑE'ẼRIREGUA IÑE'ẼPEHẼTEĨVA: Ko’ãva iñe’ẽpehẽ peteĩmínte ha katuete ojoajuva’erã ñe’ẽ ijykereguáre.

Umi iñe’ẽpehẽteĩ apytépe oĩ:

  • Pe (jaipurukuaáva ñe’ẽ jurugua ndive)
  • Me (jaipurukuaáva ñe’ẽ tĩgua ndive)
  • Gua
  • Gui
  • Re
  • Vo

Techapyrã:

  1. Peru oho kokuépe kuehe
  2. Ha’e oñongatu heta mba’e iñapytu’ũme
  3. Yvyra Ka’aguasugua ndaijojahái
  4. Ñande jagueru chipa Paraguarígui
  5. Omosãingo ijao okẽre
  6. Amo mitã oho okarúvo

2.2. ÑE`ẼRIREGUA IÑE'ẼPEHẼ'ETÁVA: Ko’ãva oguereko mokõi térã hetave ñe’ẽpehẽ ha araka’eve ndojoajuiva’erã ñe’ẽ ijykereguáre.

Umi iñe’ẽpehẽ’etáva apytépe oĩ:

  • guive /
  • hag̃ua (ñe’ẽtéva ndive ojepurúva) /
  • g̃uarã (tero ndive ojepurúva) /
  • peve (juruguáva ndive) - meve (tĩguáva ndive) /
  • ári /
  • rire /
  • rupi - rehe /
  • ndive /

Techapyrã:

  • Mombyry guive aju jerokyrã
  • Ou okaru hag̃ua
  • Ndéve g̃uarã Santani /
  • Ahenóita chupe ou peve cherendápe /
  • Óga ári oĩ ka’i /
  • Nderéra rire oúma cheréra /
  • Amo tape rupi ajúkuri kuehe /
  • Kalo oho isy ndive Paraguaýpe/

Fuentes[jehaijey | editar código]